Droździk (drozd rdzawoboczny) (Turdus iliacus)
Droździk (drozd rdzawoboczny) (Turdus iliacus, syn. Turdus musicus) – ptak z rodziny drozdowatych zamieszkujący północną Europę i Azję (po Kamczatkę).

Cechy gatunku
Długość ciała waha się w granicach 21–23 cm, a masa 50–80g. Od innych drozdów odróżnia go biała brew nad okiem i rdzawoczerwony spód skrzydeł i bok piersi. Samce nie różnią się od samic.

Biotop
Stare łęgi i olsy, a na przelotach także łąki i skraje lasów.

Gniazdo
Umieszczone zazwyczaj ok. 1,5 metra nad ziemią.

Jaja
Jaj 5–6. Lęgów może być więcej niż jeden, a odbywają się najczęściej na przełomie kwietnia i maja.

Wysiadywanie i rozwój piskląt
Wysiadywanie trwa zazwyczaj 14 dni, podobnie jak rozwój piskląt.

Pożywienie
Zjada owady, dżdżownice, drobne ślimaki, na jesień także jagody i jarzębina.

Sytuacja w Polsce
W Polsce gniazdują nielicznie na północnym wschodzie Polski, jednak na przelotach spotyka się je w całym kraju.

Ochrona

Objęty ścisłą ochroną gatunkową. Przyczyną zmniejszania liczebności są koty i kontakty z człowiekiem ( np.zderzenia z samochodami). Dzieje się tak, dlatego że droździki będące na przelotach z Europy Północnej w pobliżu ludzi nie znają zagrożeń czyhających na nie

Opis zaczerpnięto z Wikipedii

     

  PUSZCZYK (Strix aluco L.) w naszym park
ZDJECIE ZROBIONE 300d + 100-300mm CANON + LAMPA CANON 420EX
Z OKNA NA OBRZEZACH PARKU W NOCY O 00,05 W DNIU 26.01.2005

zdjecie nie jest moze genialne technicznie ale tam było zupełnie ciemnio i AF nie ostrzył wiec MF tylko. szum jest bo na iso 800 ale chyba warto obejrzec co lata i poluje w praku !



pare słow o ptaszku

Cechy gatunku
Nieco większy od wrony, krępej budowy ciała, oczy duże, czarne, nogi opierzone prawie do końca palców, ubarwienie bardzo zmienne od szarego do brązowego. Na głowie brak tak charakterystycznych "uszu" jak u sowy uszatej

Wymiary średnie
długość ciała ok. 42 cm
rozpiętość skrzydeł 94 cm
waga ok. 500 g.
Biotop
Obrzeża starych drzewostanów, częściej liściastych jak iglastych, w pobliżu pól, łąk i parków, gdzie rosną stare, dziuplaste drzewa. Najpospolitsza sowa w Polsce, liczna także w miastach, np. we Wrocławiu w 2001 roku zajętych było 90-98 terytoriów.

Gniazdo
W dziupli na wysokości do 10 m lub też w opuszczonym gnieździe sroki lub wrony.

Jaja
Różnobiegunowe, owalne, niemal kuliste o białej, grubej skorupie, które składane są w połowie marca w liczbie 3-4 o średnich wymiarach 48x39 mm

Wysiadywanie
Od złożenia pierwszego jaj trwa ok. 28-30 dni. Pisklęta opuszczają gniazdo po ok. 28-30 dniach

Pożywienie
Prawie wyłącznie myszy, szczury, norniki, niekiedy drobne ptaki, ale również owady, ślimaki i żaby

Ochrona
Objęty ścisłą ochroną gatunkową z uwagi na niszczenie wielu gryzoni. Wymaga ochrony poprzez zachowywanie starych dziuplastych drzew jak też poprzez wywieszanie budek lęgowych z dużym otworem wlotowym.

  Paszkot (Turdus viscivorus)
Paszkot (Turdus viscivorus) - średni ptak śpiewający z rodziny drozdowatych, zamieszkujący Europę i większość Azji. W Polsce rozpowszechniony, ale z reguły nieliczny ptak lęgowy.Spis treści

Charakterystyka

Wygląd zewnętrzny
Największy spośród europejskich drozdów, podobny do drozda śpiewaka. Obie płci ubarwione jednakowo. Wierzch ciała szarobrązowy. Boki i pierś beżowe, gęsto czarno nakrapiane. Ogon szarobrązowy z białymi brzegami. Skrzydła szarobrązowe z jasno obrzeżonymi piórami, a od spodu białe, co jest wyraźnie widoczne w locie.

Rozmiary
dł. ciała ok. 27 cm, rozpiętość skrzydeł ok. 42-47 cm

Waga
ok. 130 g

Głos
Charakterystyczny, suchy, twardy terkot. Śpiew głośny, podobny do kosa, ale z większą liczbą powtórzeń. Frazy śpiewu dłuższe niż u drozda śpiewaka.
Zaczyna śpiewać już w lutym i robi to również przy brzydkiej pogodzie.

Zachowanie
Przemieszcza się długimi skokami. Zaniepokojony odlatuje daleko i wysoko, często powyżej wierzchołków drzew. Wędrowny, przeloty III-IV i IX-XI. W czasie przelotów tworzy niekiedy niewielkie stada.

Długość życia
Maksymalnie do 11 lat, jednak przeciętnie 3 lata.

Środowisko
Głównie lasy iglaste i mieszane, rzadziej zadrzewienia śródpolne i parki.

Pożywienie
Żywi się owadami i ich larwami, dżdżownicami oraz ślimakami. Poszukuje pokarmu na ziemi. Jesienią i zimą zjada owoce jarzębiny, a przysmakiem są jagody jemioły.

Lęgi
W ciągu roku wyprowadza dwa-trzy lęgi, od kwietnia do maja.

Gniazdo
Podobne do gniazda kosa, umieszczone na drzewie na różnej wysokości i zbudowane z łodyg, korzeni i gałązek.

Jaja
Samica składa 4-5 niebieskich, usianych czerwonawymi plamkami jaj o średnich wymiarach 30x22 mm.

Wysiadywanie
Samica wysiaduje jaja przez 15-16 dni.

Pisklęta
Pisklęta klują się nagie i ślepe. Gdy mają 2 tygodnie, opiekę nad nimi przejmuje ojciec, a matka rozpoczyna wtedy drugi lęg. Po ok. 17 dniach opuszczają gniazdo.

Status i ochrona
Objęty ochroną gatunkową ścisłą.

Tekst zaczerpnięto z Wikipedii

  Orzechówka (Nucifraga caryocatactes)
Orzechówka (Nucifraga caryocatactes) - średni ptak z rodziny krukowatych, na ogół osiadły, zamieszkujący północno-wschodnią Europę, południową część Półwyspu Skandynawskiego, Syberię aż do wschodniej Azji, oraz góry środkowej i południowej Europy (Alpy, Karpaty, pasma górskie na Bałkanach).
W Polsce niezbyt liczny ptak lęgowy, głównie w Karpatach, na Pojezierzu Mazurskim, Podlasiu i Pomorzu. Forma tu gniazdująca, zwana orzechówką krótkodziobą, należy do podgatunku Nucifraga caryocatactes caryocatactes. Drugi podgatunek (tzw. orzechówka długodzioba Nucifraga caryocatactes macrorhynchos) zamieszkuje Azję, a do Europy Środkowej zalatuje co pewien czas inwazyjnie z północnego wschodu.

Cechy gatunku
Ptak wielkości gołębia. Obie płci ubarwione jednakowo. Upierzenie czekoladowobrązowe, na tym tle liczne białe plamki. Skrzydła zaokrąglone, szerokie, czarnobrązowe z zielonkawym metalicznym połyskiem. Wierzch głowy jednolicie ciemnobrązowy. Kuper i pokrywy podogonowe białe. Ogon czarny z zielonkawym lub niebieskawym połyskiem, końcówki sterówek białe. Duża głowa. Dziób u podgatunku Nucifraga caryocatactes caryocatactes krótki i masywny, a u podgatunku Nucifraga caryocatactes macrorhynchos - długi i cienki.

Wymiary średnie
dł. ciała ok. 32 cm
rozpiętość skrzydeł ok. 56 cm
waga ok. 200 g

Biotop
Rozległe drzewostany iglaste, głównie świerkowe, przede wszystkim w górach.

Gniazdo
Umieszczone przy pniu wysokiego świerka, doskonale ukryte i zamaskowane. Budowane już w marcu, kiedy w górach leży jeszcze gruba warstwa śniegu.

Jaja
W marcu składa 2-4 jaja o średnich wymiarach 34x24 mm, różnobiegunowe, silnie wydłużone, z bladoniebieskozielonym tłem i bardzo drobnymi, gęstymi jasnobrązowymi plamkami.

Wysiadywanie
Od złożenia pierwszego jaja trwa zwykle od 17 do 19 dni i nawet jeżeli jest kilkustopniowy mróz, pisklęta rozwijają się normalnie. Samiec karmi wysiadującą samicę i w razie niebezpieczeństwa broni jej i piskląt bardzo odważnie.

Pożywienie
Orzechy laskowe, bukiew, nasiona z szyszek, owady i ich larwy, ślimaki, ale nie gardzi też jajami i pisklętami, jaszczurkami, myszami i innymi drobnymi zwierzętami.

Ochrona
Jest objęta ochroną gatunkową ścisłą. W latach obfitujących w pokarm rozmnaża się bardzo licznie, natomiast w latach „chudych” występuje bardzo nielicznie.

Opis na podstawie Wikipedii

     

  ŻOŁĘDNICA
ŻOŁĘDNICA (Eliomys quercinus)

Mieszkańcem Europy (oprócz Wielkiej Brytani i Skandynawii), a także Północnej Afryki i Azji Mniejszej jest gryzoń z rodziny popielic: żołędnica. W związku z rzadkim występowaniem w Polsce objęta jest u nas ochroną gatunkową. W Alpach spotyka się ją jeszcze na wysokości 2000 m.n.p.m. Zwierzątko to o długości ciała od 10 do 14 cm i ogonie 10-12 cm, waży ok 70g. Szarobrązowy grzbiet wyrażnie odcina się od popielatobiałego brzucha. Po obu stronach głowy przebiega czarna smuga obejmująca oko i ucho zwierzęcia. czarny koniec ogona posiada pęczek białych, dłuższych włosów. Jest bardzo odporna na ból. Żołędnica przebywa najchętniej w lasach mieszanych i liściastych, zamieszkuje często w okolicach ludzkich domostw. Niemal całe życie spędza na drzewach. Aktywna w nocy, cały dzień przebywa w gnieździe, które zakłąda sobie najczęsciej w dziuplach drzew lub sama buduje na gałęziach (gniazda wiszące). Czasami spotyka się też żołędnicę, która wykorzystuje na gniazdo szczeliny w murach lub opuszczone nory innych gryzoni. Gniazdo żołędnicy jest bardzo przytulne, wyscielone miękką trawą i mchem. Wybierając się o zmierzchu po pokarm żołędnica szuka przede wszystkim nasion i owoców leśnych. Zjada także ślimaki, owady, pisklęta i jaja ptasie. Mieszkając blisko zagród i osiedli ludzkich potrafi gromadzić sobie sadło, masło i słoninę. Przy poszukiwaniu pokarmu wykazuje dużą zwinność i ruchliwość. Żołędnica zjada więcej pokarmu zwierzęcego niż jej kuzynka- popielica i lepiej też wspina się po drzewach w czasie polowania. W ogrodach i sadach jest gościem niemile widzianym, gdyż żadne utrudnienia (siatki, parkany, druty) nie są w stanie powstrzymać jej przed zniszczeniem zbiorów, np. brzoskwiń lub moreli. Żołędnica przesypia zimę w gnieździe zamieszkałym przed kilka osobników. Sen zimowy, trwający od października do marca, nie jest jednak tak głęboki, jak u innych ssaków. Podczas dni cieplejszych budzi się i zjada nagromadzony pokarm. W zależności od temperatury i obfitości pokarmu żołędnica rodzi raz lub dwa razy w roku od 3 do 5 młodych. Pierwszy poród odbywa się zazwyczaj w czerwcu; drugi natomiast najczęsciej pod koniec sierpnia lub w pierwszych dniach września.Ciąża u tych zwierząt trwa 23 dni. Po niespełna trzech tygodniach młodym otwierają się oczy, ale okres karmienia przez matkę trwa na ogół do 4 tygodni. Dojrzałość płciową osiągają po roku życia. Żołędnica żyje około 6 lat.

http://www.geocities.com/...quercinus00.jpg
http://www.naturephoto-cz...rmouse-3621.jpg

  POPIELCA
POPIELICA (Glis glis)

Lasy liściaste Europy i Azji Mniejszej zamieszkuje popielica, 18-centymetrowy gryzoń o krótszym o 5 cm puszystym ogonie. Masa ciała rzadko przekracza 150g. Piękne, popielate futro, po bokach nieco jaśniejsze, na brzuchu połyskuje barwą kremową przechodzącą w białą. Kolor ogona jest brunatnoszary z białawą pręgą od spodniej strony. Oczy otoczone są ciemnobrązowymi pierścieniami. Charakterystyczne jest posiadanie przez popielice poduszek podeszwowych, których gruczoły wydzielają substancje ułatwiającą wspinanie sie po drzewach. Gniazda buduje w dziuplach drzew w lasach liściastych. Najchętniej przebywa w lasach bukowych i debowych. Czasem spotykamy ją również w parkach i sadach, gdzie niejednokrotnie zakłada gniazda w budkach dla ptaków lub kamienistych rozpadlinach. Zasadniczo jest zwierzęciem nadrzewnym lecz schodzi też czasem na ziemię. Unika wilgotnych lasów iglastych. Ze względu na rzadkość występowania nie czyni większych szkód. W Polsce jest pod ochroną gatunkową. Po dniu spędzonym w kryjówce popielica wyrusza nocą na żer. Podczas lata niewiele tylko gryzoni może przewyższyć popielicę żarłocznością. Do jej podstawowego menu- złołędzi, orzechów laskowych. kasztanów, owadów i ślimaków- należy dodać jeszcze wiele mniejszych zwierząt i ptaków. Zabijając i plądrując gniazda innych zwierząt stała sie popielica typowym drapieżcą. Podobnie jak to czynią wiewiórki wkłada sobie pokarm do pyszczka przednimi łapkami. Na zimę gromadzi zapasy z orzechów i żołędzi. Wśród swej rodziny popielicowatych zapada w najdłużej trwający sen zimowy. W gniazdach popielice zimują często grupowo, po kilka osobników. Po miesięcznej ciąży w lipcu każdego roku samica rodzi od 2 do 8 ślepych i nagich młodych. Rosną one szybko; po 3 tygodniach otwierają oczy i jeszcze tylko tydzień korzystają z mleka matki. Dojrzałość płciową osiągają po roku. Żyją niekiedy ponad 9 lat. Zwierzęta te nadają się doskonale do hodowli w ogrodach zoologicznych, bądź w pracowniach biologicznych. trzymane w ciepłym pomieszczeniu nie zapadają w sen zimowy. Są łątwe do oswojenia, aktywnością i zachowaniem przypominając chomika. Jako ciekawostkę warto podać ,że popielnice były już znane starożytnym Rzymianom; hodowano je ze względów konsumpcyjnych. Zwierzęta umieszczone w specjalnych, niewielkich pojemnikach karmione były kasztanami i żołędziami do syta. W ten sposób tuczono je aby następnie bogaci smakosze mogli je znajdować na swoich stołach jako wielki przysmak. Dziś wysoko cenione jest futerko popielicy.

http://www.cometobg.com/pics/480.jpg
http://cache.eb.com/eb/im...65&rendTypeId=4

  Rudzik (raszka) (Erithacus rubecula)
.
Rudzik (raszka) (Erithacus rubecula) - mały ptak wędrowny z rodziny drozdowatych, zamieszkujący całą Europę, zachodni skrawek Syberii i Azji Mniejszej. Izolowana populacja lęgowa w Algierii. Zimuje w południowej i zachodniej Europie (polska populacja głównie na Półwyspie Iberyjskim), północnej Afryce i Azji Mniejszej. W Polsce liczny ptak lęgowy, rozpowszechniony w całym kraju.

Wygląd zewnętrzny
Krępa, okrągła sylwetka ze stosunkowo dużą głową i cienkim ogonem. Obie płci ubarwione jednakowo. Najbardziej charakterystycznym elementem upierzenia jest ruda pierś, gardło i boki głowy. Z czasem rudy kolor jaśnieje i matowieje. Upierzenie z wierzchu oliwkowo-szare, oddzielone od rudej plamy szerokim popielatym pasem. Spód ciała biały, boki w bladym, szarobrązowym odcieniu. Kuper szarobrązowy, ogon i pokrywy nadogonowe brązowe. Dziób i nogi ciemnobrązowe. Duże, ciemne oczy. Młode z wierzchu brązowe, jasno nakrapiane, a od spodu beżowe z kreskowaniem.

Rozmiary
dł. ciała ok. 14 cm, rozpiętość skrzydeł ok. 22 cm

Waga
ok. 16-18 g

Głos
Nawołuje metalicznym, ostrym "tik", często powtarzanym w krótkich seriach, oraz cienkim, przeciągłym "siii..." Śpiew to melancholijny świergot o zmiennym tempie, z opadającymi frazami, perlistymi trelami i gwizdami. Śpiewa z ukrycia albo siedząc na eksponowanym stanowisku.

Zachowanie
Najczęściej przebywa na ziemi. W okresie lęgowym dość skryty, ale poza nim niepłochliwy. Ma wyprostowaną postawę, często i szybko zadziera ogon i strzepuje skrzydłami. Broni swojego terytorium nie tylko oznaczając śpiewem, ale też aktywnie przeganiając inne samce. Wędrowny, przelot w III - IV i IX - XI, choć część populacji osiadła (głównie na zachodzie i południu Europy). Wędruje nocą.

Długość życia
Przeciętnie 2 lata. Odnotowano jednak przypadek zaobrączkowanego ptaka w wieku 8 lat i 4 miesięcy.

Ciekawostki
Rudzik często pada ofiarą zwyczaju podrzucania jajek do obcych gniazd przez kukułkę. Gniazdo Rudzika znaleziono kiedyś w ludzkiej czaszce.

Środowisko
Wilgotne lasy o obfitym runie i podszycie, zwłaszcza łęgowe, unika jednak terenów podmokłych. Występuje również w ogrodach i parkach.

Pożywienie
Owady i ich larwy oraz inne drobne bezkręgowce zbierane na ziemi, jak dżdżownice, pająki i ślimaki. Jesienią uzupełnia pokarm jagodami i owocami.

Lęgi
Wyprowadza dwa lęgi w roku - pierwszy na przełomie kwietnia i maja, drugi w czerwcu. W razie utraty któregoś z lęgów rudziki mogą przystąpić do jeszcze jednego w lipcu lub nawet sierpniu.

Gniazdo
Zazwyczaj na ziemi, pod krzewem, między korzeniami drzew lub w połamanych drzewach. Wyjątkowo w półotwartych budkach lęgowych na wysokości do 4 m. Zbudowane z gnijących liści i mchu o skąpym wysłaniu z korzonków i sierści, w kształcie płytkiej czarki.

Jaja
Samica składa 5-6 jaj o zmiennym ubarwieniu i średnich wymiarach 20x15 mm. W drugim lęgu jest ich zwykle mniej, 4-5.

Wysiadywanie
Jaja są wysiadywane przez okres 13 do 14 dni przez samicę.

Pisklęta
Pisklęta opuszczają gniazdo po 12 do 15 dniach jako nieporadne podloty. Przez ok. 3 tygodnie pozostają pod opieką rodziców, głównie samca.

Status i ochrona
Nie jest zagrożony wg danych IUCN (status LC - least concern).

W Polsce objęty ochroną gatunkową ścisłą.

Opis zaczerpnięto z Wikipedii

  Gołąb miejski (Columba livia forma urbana)
.
Gołąb skalny (Columba livia) — średni, osiadły ptak z rodziny gołębiowatych, zamieszkujący południową Europę, północne wybrzeża Francji i Wysp Brytyjskich, południową i środkową Azję oraz północną Afrykę.

Gołąb domowy (Columba livia forma domestica) - udomowiona około 4000 lat temu przez Fenicjan [1] i występująca w wielu rasach forma gołębia skalnego.

Gołąb miejski (Columba livia forma urbana) - forma kosmopolityczna, wywodząca się od gołębia skalnego i zamieszkująca wszystkie większe miasta Europy i większości świata. W Warszawie na km2 w okresie letnim przypada od 390 do 680, a w zimowym 970 - 1740 gołębi miejskich. Istnieją dwie hipotezy na temat pochodzenia populacji miejskich. Starsza tradycyjna zakłada, że tworzą ją zdziczali uciekinierzy z hodowli. Natomiast wg nowszej, alternatywnej, jeszcze na terenie pierwotnego zasięgu występowania gołębie skalne skolonizowały europejskie miasta, wykorzystując kamienne budynki jak skały, a następnie rozprzestrzeniły się na całą Europę i świat.[2] Niewątpliwie natomiast populacje miejskie są stale zasilane przez kolejnych uciekinierów z hodowli.

Wygląd zewnętrzny
Obie płci ubarwione jednakowo. Upierzenie niebieskawoszare z niebieskofioletowymi plamami o metalicznym połysku na bokach szyi, na wierzchu ramieniowej części skrzydeł dwa podłużne ciemne pasy. Biały kuper. Skrzydła od spodu białe, z wąskim, ciemnym tylnym brzegiem, co jest dobrze widoczne w locie. Na końcu ogona ciemny pasek. Oczy czerwone, dziób wąski, ciemnoszary z białą woskówką.
Gołębie miejskie są polimorficzne: część osobników (ok. 10%) jest ubarwiona identycznie lub podobnie jak gołębie skalne, a pozostałe są w różnym stopniu melanistyczne lub wykazują inne cechy wynikające m.in. z krzyżowania się z gołębiami hodowlanymi. W porównaniu do dzikich gołębi skalnych, gołębie domowe mają krótszy i masywniejszy dziób oraz większą woskówkę.

Rozmiary
długość ciała ok. 31-36 cm, rozpiętość skrzydeł ok. 63 - 69 cm

Waga
ok. 300 g

Głos
Gruchanie - głębokie, dudniące gruu, młode gołębie piszczą -- domagając się karmienia (nawet gdy już są wypierzone i latają w obecności gołębi dorosłych)

Długość życia
Średnio 3 lata.

Środowisko
Skalne ściany zarówno na morskich wybrzeżach, jak i równinach czy górach. Forma miejska synantropijna, licznie zamieszkuje miasta, traktując ściany budynków w ten sam sposób jak forma dzika skalne stromizny. Unika zadrzewień.

Pożywienie
Różnego rodzaju nasiona i owoce (w mieście odpadki), również żołędzie, jagody, drobne ślimaki. Żeruje na skałach, terenach pokrytych piaskiem lub niską roślinnością zielną.

Lęgi
Dwa - trzy lęgi w roku. Okres lęgowy u gołębi miejskich trwa praktycznie przez cały rok, mniejsze natężenie zachowań godowych ma miejsce jedynie w grudniu i styczniu. Maksymalnie 8 lęgów w roku. Gniazdo: z reguły gniazduje w koloniach, w skalnych szczelinach i niszach. W mieście w zagłębieniach ścian budynków. Gniazdo stanowi mała sterta bezładnie ułożonych gałązek.

Jaja
Samica składa 2 białe jaja z lekkim, zielonkawym połyskiem.

Wysiadywanie
Jaja są wysiadywane przez okres ok. 17 dni przez oboje rodziców, lecz udział samicy jest znacznie większy.

Pisklęta
Młode wykluwają się po 16-19 dniach, opuszczają gniazdo po 35-37 dniach.

Status i ochrona
Liczny w miastach, pospolity. W Polsce objęty ścisłą ochroną gatunkową

Tekst zaczerpnięto z Wikipedii

  Sójka (Garrulus glandarius)
.
Sójka (Garrulus glandarius) - średni ptak z rodziny krukowatych, zamieszkujący niemal całą Eurazję i północno-zachodnią Afrykę. Gatunek częściowo osiadły; populacje z północy i wschodu podejmują czasami dalsze wędrówki na południowy zachód; mogą wtedy tworzyć wielkie stada, liczące kilkaset do tysiąca osobników. W Polsce rozpowszechniony, średnio liczny ptak lęgowy

Wygląd zewnętrzny
Najbarwniejszy spośród ptaków krukowatych Europy. Obie płci ubarwione jednakowo. Większość upierzenia brązowa o pastelowym, różowym odcieniu. Kuper i dolne pokrywy ogona białe. Na zaokrąglonych skrzydłach charakterystyczne lusterka: białe oraz niebieskie z czarnym prążkowaniem. Czoło białe z czarnym kreskowaniem, od dzioba gruby czarny wąs. Ogon i końce skrzydeł czarne. Dziób mocny, stalowoszary lub czarny. Nogi jasnobrązowe. Młode podobne do dorosłych, ale mają bardziej czerwonawy odcień upierzenia i mniej kreskowany wierzch głowy. Poszczególne podgatunki różnią się głównie kolorem i kształtem czapeczki oraz ogólnym odcieniem upierzenia.

Pióra lusterek na skrzydłach sójki nie są wcale błękitne; w rzeczywistości kolor bierze się stąd, że wiązka światła rozszczepia się w specjalnej strukturze pióra i odbite zostaje widmo niebieskie.

Rozmiary
Długość ciała: ok. 32-35 cm, rozpiętość skrzydeł: ok. 52-58 cm. Waga: ok. 150-180 g.

Głos
Alarmuje głośnym, ostrym skrzekiem: "kreecz" lub "kszaach", poza tym odzywa się wieloma innymi, gardłowymi dźwiękami. Bardzo hałaśliwa, reaguje na każdy podejrzany obiekt czy ruch. Śpiew rzadko słyszany, jest to cichy świergot i gardłowe "gadanie". Potrafi naśladować głosy innych ptaków (zwłaszcza myszołowa), a także np. miauczenie kota.

Zachowanie
Lot na dłuższych dystansach raczej powolny, ciężki, nierównomierny; natomiast w lesie potrafi latać dość szybko i zwinnie. Dość skryta, widywana częściej dopiero poza sezonem lęgowym. Jesienią jest bardzo aktywna, gromadzi wtedy zapasy jedzenia na zimę, głównie żołędzi. Sójki mogą się wtedy łączyć w stadka rodzinne lub większe, składające się głównie z młodych ptaków, i przemieszczać na mniejsze lub większe odległości (średnio ok. 600 km). Większość ptaków prowadzi jednak ściśle osiadły tryb życia. Ta jesienna aktywność, nie prowadząca jednak do odlotu, była źródłem powstania powiedzenia "wybierać się jak sójka za morze".

Środowisko
Występuje licznie w lasach liściastych i mieszanych, ale również w niewielkich laskach pomiędzy polami i łąkami, zadrzewieniach śródpolnych, dosyć często w parkach, sadach i ogrodach, od nizin po górną granicę lasu w górach. Ostatnio coraz częściej spotykana w miastach.

Pożywienie
Urozmaicone i zależne od pory roku. W lecie żywi się owadami, ślimakami i innymi drobnymi zwierzętami, w tym gryzoniami, jaszczurkami, młodymi ptakami i jajkami wybieranymi z gniazd. Jesienią żywi się głównie żołędziami, które gromadzi w większych ilościach w różnych miejscach w ziemi, w dziuplach, szczelinach drzew, pod płatami kory lub mchu. Przyczynia się w ten sposób do rozsiewania dębu, który jest gatunkiem ciężkonasiennym. Zjada też bukiew i orzechy laskowe.

Lęgi
Wyprowadza jeden lęg w roku, pod koniec kwietnia i w maju (najpóźniej spośród ptaków krukowatych występujących w Polsce). W przypadku utraty pierwszego lęgu (co jest częste), para powtarza go.

Gniazdo
W środkowej partii korony, w rozwidleniu gałęzi tuż przy pniu, głównie drzewa iglastego, rzadziej liściastego, najczęściej na wysokości ok. 5 m. Luźna konstrukcja z patyków, na której znajduje się wyściółka z miękkich części roślin, włosia, piór czy mchu.
Jaja i wysiadywanie
Pod koniec kwietnia lub w maju, w odstępach jednodniowych, samica składa 5-7 jaj. Jaja są równobiegunowe, niemal kuliste, czystobiałe, czasami szarawe lub zielonkawe, o średnich wymiarach 40x33 mm. Wysiadywanie trwa od złożenia pierwszego lub drugiego jaja przez 16-17 dni. W powtarzanych lęgach (pod koniec maja lub w czerwcu) składane są zwykle już tylko 3-4 jaja. Oboje rodzice opiekują się lęgiem i utrzymują stały kontakt głosowy, ale koło gniazda raczej się nie odzywają.
Pisklęta
Pisklęta opuszczają gniazdo po ok. 21-22 dniach. Jeszcze przez ok. 3 tygodnie są dokarmiane przez rodziców. Później nadal trzymają się blisko rodziców, którzy ostrzegają je głosem lub nawet czynnie bronią przed drapieżnikami.

Status i ochrona
W Polsce objęta ochroną gatunkową ścisłą

Opis zaczerpnięty z Wikipedii

  Drozd śpiewak (Turdus philomelos; syn. T. ericetorum)
.
Drozd śpiewak (Turdus philomelos; syn. T. ericetorum) - średni ptak śpiewający z rodziny drozdowatych, zamieszkujący Eurazję. Wędrowny, przeloty III-IV i IX-X. Zimuje w basenie Morza Śródziemnego. W Polsce rozpowszechniony, liczny ptak lęgowy.

Wygląd zewnętrzny
Obie płci ubarwione jednakowo. Wierzch ciała brązowy o ciepłym odcieniu, kuper i pokrywy nadogonowe oliwkowe, ogon i wierzch głowy pomarańczowobrązowe. Spód ciała kremowy, z gęstymi brązowymi plamkami w kształcie litery "V". Jasne pokrywy podskrzydłowe. Nogi cieliste. Młode podobne do dorosłych, ale mają jasno kreskowany grzbiet.

Rozmiary
dł. ciała ok. 22-23 cm, rozpiętość skrzydeł ok. 33-36 cm

Waga
ok. 60-70 g

Głos
Wabi krótkim "sip". Zaniepokojony odzywa się serią szybkich "tiks-tiks-tiks", alarmuje głośnym jazgotem. Śpiewa głośno i melodyjnie, fletowo, charakterystycznie powtarzając każdą frazę po 2-4 razy. Do śpiewu wplata różne motywy, również zapożyczone z głosów innych gatunków. Często śpiewa siedząc na samym czubku wysokiego drzewa i o zmroku.

Zachowanie
Zwykle lata nisko.

Środowisko
Lasy i różnorodne zadrzewienia, rzadziej parki i ogrody. Dawniej spotykany również w miastach, obecnie zdarza się to wyjątkowo.

Pożywienie
Poszukuje pokarmu na ziemi. Żywi się owadami i ich larwami, dżdżownicami oraz ślimakami. Aby skruszyć skorupę ślimaka, uderza nią o kamienie. Jesienią zjada również jagody.

Lęgi
W ciągu roku wyprowadza dwa-trzy lęgi, od kwietnia do czerwca.

Gniazdo
Na drzewie lub krzewie na różnych wysokościach. Koszyczkowate gniazdo składa się z warstwy zewnętrznej, wykonanej z liści, źdźbeł traw i mchu, oraz warstwy wewnętrznej, wykonanej z próchna wymieszanego ze śliną, które po zastygnięciu tworzy gładką, przypominającą tekturę powierzchnię. Gładkie wnętrze gniazda nie jest niczym wysłane. Opuszczone gniazda bywają wykorzystywane przez inne gatunki takie jak samotnik.

Jaja
Samica składa 3-5 bladobłękitnych, czerwono, brązowo lub czarno cętkowanych jaj.
Wysiadywanie
Samica wysiaduje jaja przez 12-13 dni.

Pisklęta
Pisklęta są karmione przez oboje rodziców. Opuszczają gniazdo po około 2 tygodniach.

Status i ochrona
Objęty ochroną gatunkową ścisłą.

Wyróżnia się 4 podgatunki, zamieszkujące odpowiednio:
* Turdus philomelos philomelos - kontynentalna Europa i Azja Mniejsza poza zachodnią Francją oraz południowymi częściami półwyspów: Iberyjskiego i Apenińskiego
* Turdus philomelos clarkei - Wyspy Brytyjskie, Benelux i północno-zachodnia Francja
* Turdus philomelos hebridensis - Hebrydy Zewnętrzne i Skye
* Turdus philomelos nataliae - zachodnia i środkowa Syberia i południowo-zachodni Iran.

Opis zaczerpnięty z Wikipedii

Gniazdo założone w zeszłym roku, na wysokości około pięciu metrów nad ziemią,
na grubej gałęzi na sośnie. Wszystkie szczęśliwie opuściły gniazdo.

Jajka


Po wykluciu


Trochę starsze


Trzy dni przed opuszczeniem gniazda

  Pijawka
Pijawki

Pijawki (Euhirudinea) - gromada zwierząt wodnych z typu pierścienic, o ciele wydłużonym, robakowatym, wyraźnie segmentowanym. Liczba segmentów jest cechą gatunkową. W wodzie pływają falistymi ruchami; po lądzie, po dnie zbiornika lub podwodnych roślinach kroczą ruchem podobnym do ruchu gąsienic motyli miernikowców.

Ciało spłaszczone grzbietobrzusznie, długości od kilku milimetrów do 20 cm, zwężające się ku końcom, zakończone jedną lub dwiema przyssawkami. Należy zwrócić uwagę, że przyssawki nie służą do wysysania krwi. Do ssania pijawki używają silnie umięśnionej gardzieli i przełyku. Przyssawki ciała (każda wyposażona od 80 od 90 malutkich ostrzy) służą pijawkom wyłącznie do wbicia się pod skórę ofiary lub przytwierdzenia się do podłoża.

Pijawki mogą żyć w wodach słodkich i słonych, preferują wody stojące. Nieliczne żyją na lądzie, w ściółce lasów strefy tropikalnej (np. pijawka cejlońska Haemadipsa ceylonica). Duża część pijawek to gatunki pasożytnicze, odżywiające się płynami ustrojowymi swych żywicieli – kręgowców, ślimaków i in. Pijawki pasożytujące na rybach bywają szkodnikami hodowli ryb.

Obupłciowe, z zaplemnieniem krzyżowym.

Nie mają układu oddechowego. Tlen z atmosfery lub z wody wchłaniają całą powierzchnią ciała.

W środkowej części układu pokarmowego, przed żołądkiem, znajduje się wole, mające w ścianach 11 dodatkowych uchyłków, powiększających jego pojemność. Wraz z odpowiednimi mechanizmami biochemicznego konserwowania zawartości (m.in. wydzielanie hirudyny) pozwala ono pijawkom najadać się "na zapas". Dzięki temu niektórym z nich, np. pijawce lekarskiej, wystarczy "upolować" żywiciela tylko dwa razy do roku.

Pijawki były kiedyś bezpiecznym "narzędziem" do puszczania krwi. Obecnie medycyna naturalna wraca do tej metody w niektórych schorzeniach (hirudoterapia). Jest to jednak metoda obarczona ryzykiem, ze względu na możliwość przenoszenia chorób (np. tężca) i pasożytów przez pijawkę. W medycynie konwencjonalnej również stosuje się pijawki w schorzeniach układu krążenia, obrzękach limfatycznych) i nie niesie to ryzyka żadnego zakażenia, ponieważ pijawki te hodowane są w sterylnych warunkach.

W Polsce występuje 29 z ogólnej liczby ok. 500 gatunków pijawek.

Pijawka lekarska (Hirudo medicinalis) - gatunek pijawek należących do rzędu pijawek szczękowych (Gnathobdellida). Jest krwiopijna, może wessać 10–15ml krwi magazynowanej następnie w 10 uchyłkach jelita. Atakuje głównie ssaki, czasem płazy lub gady. Może przeżyć bez pokarmu do dwóch lat. Jej ślina zawiera hirudynę zapobiegającą krzepnięciu krwi) i specyficzną histaminę powodującą rozszerzanie naczyń krwionośnych. Przyssanie się i przecinanie skóry przez pijawkę jest bezbolesne, dzięki trzeciej substancji chemicznej zawartej w ślinie znieczulającej przebicie się przez skórę "ofiary". Później pojawia się swędzenie i obrzęk. Używana (głównie w przeszłości) do upuszczania krwi, zwłaszcza u osób chorych na nadciśnienie. Obecnie rzadko stosowana w medycynie ze względu na możliwość przenoszenia chorób i pasożytów. Używana do pozyskiwania hirudyny - z jednego osobnika można uzyskać ok. 0,015g tej substancji. Długość ciała do 20cm; po najedzeniu zwiększa masę i objętość ciała do 5 razy. Występuje w płytkich zbiornikach wodnych. Jaja w kokonach składa do wilgotnej gleby na brzegu zamieszkiwanego zbiornika. Szeroko rozprzestrzeniona w Europie, Azji i Afryce. Wprowadzona przez człowieka do Ameryki Północnej.

Obecnie w Polsce jest objęta ochroną gatunkową.

  Chomik Europejski- Cricetus cricetus
Chomik europejski nazywany jest też regionalnie psiaczkiem ziemnym (wydaje krótkie dźwięki: łaj łaj łaj, przypominające szczekanie), zimnym psem, skrzotkiem, suslikiem, oseskiem.

Występowanie
W Polsce zamieszkuje środkową i południową część kraju, aż po Karpaty. Do Europy dostał się ze stepów Azji, wraz z rozkwitem rolnictwa. Można go spotkać w Belgii, środkowej i zachodniej Europie, w Rosji oraz w północnych Chinach. Żyje tylko na wolności, przez rolników uważany jest za szkodnika. Zasiedla przede wszystkim nieużytki i pola uprawne, ale może również zamieszkiwać ogrody i przydroża, a nawet magazyny i spichlerze.

Wygląd
Jest największym przedstawicielem chomików, osiąga rozmiary nawet do 34 cm. Ogon jest nieowłosiony mierzy 3-4 cm. Waży od 400 do 700 gramów. Grzbiet ma barwę brązową a brzuch czarną. Symetrycznie za uszami i po bokach ciała znajdują się biało - żółte plamy. Koniec nosa i łapy są białe, natomiast miejsca wokół oczu i uszu są czerwonobrązowe. W naturze występuje także odmiana jednolicie czarna, będąca wynikiem mutacji.

Zachowania na wolności
Większość czasu chomik ten spędza w podziemnych norach, na powierzchnię wychodzi dopiero po zmierzchu. W dzień można go spotkać latem, gdy dojrzewają zboża, również jesienią w czasie żniw, gdy gromadzi zapasy na zimę (do 20 kilogramów ziarna). Chomik europejski nie zasiedla terenów o wysokim poziomie wód gruntowych. Na nory wybiera gleby, które powstały na podłożu lessowym, lessopodobnym.
W skład jego pokarmu wchodzą nasiona zbóż i innych roślin, oraz zielone części roślin i korzenie. Zwłaszcza w czasie rozrodu nie gardzi pokarmem pochodzenia zwierzęcego – owady, ślimaki, dżdżownice, mniejsze gryzonie, nawet pisklęta drobnych ptaków.
W październiku lub w połowie listopada zapada w sen zimowy, który trwa do marca. Temperatura jego ciała spada do 6°C. Nie zapada tak jak inne chomiki w stan głębokiej hibernacji. Często budzi się i pożywia się zgromadzonymi zapasami, wychodzi również na powierzchnię przy obecności grubej warstwy śniegu.
Podobnie jak inne gatunki chomików, walczy o swoje terytorium. Potrafi przeciwstawić się nawet większym od siebie drapieżnikom np. kotom, psom, tchórzom i lisom. Przypiera wówczas tzw. pozycję słupka – staje na tylnich łapach, ostrzegawczo szczeka i syczy. Potrafi skakać na wysokość metra, w ostateczności gryźć silnymi i długimi siekaczami.

Rozmnażanie
Okres godowy trwa od kwietnia do sierpnia. W tym czasie osobniki różnych płci tolerują swoje towarzystwo. Ciąża trwa ok. 20 dni, samica rodzi 4-12 młodych. Samiec odchodzi od samicy zaraz po porodzie. Po 25-30 dniach młode są już samodzielne, wychodzą z gniazda i podejmują niezależne życie. Rozpoczynają je od budowy nory i gromadzeniem zapasów.
W wieku 3 tygodni są zdolne do rozrodu. W ciągu roku samica jest zdolna do wydania na świat 3 miotów. Chomik europejski może dożyć nawet wieku 10 lat.

Ochrona
Niestety niekorzystne zmiany środowiska oraz celowe zwalczanie przez człowieka doprowadziło do uznania go jako gatunku zagrożonym wyginięciem. W 1995 roku chomika europejskiego umieszczono na liście zwierząt objętych w Polsce ścisłą ochroną gatunkową, a od roku 1999 chroni go także prawo międzynarodowe (Konwencja Berneńska - Załącznik II). Umieszczony został na Czerwonej Liście Zwierząt Ginących i Zagrożonych w Polsce w kategorii DD (data deficient - nieokreślony stopień zagrożenia).

Systematyka
Domena - eukarioty
Królestwo - zwierzęta
Typ - strunowce
Podtyp - kręgowce
Gromada - ssaki
Podgromada - ssaki żyworodne
Szczep - łożyskowce
Rząd - gryzonie
Rodzina - chomikowate
Rodzaj - Cricetulus
Gatunek - chomik europejski

  Rudzik (Erithacus rubecula)







www.arkive.org

Wygląd zewnętrzny
Krępa, okrągła sylwetka ze stosunkowo dużą głową i cienkim ogonem. Obie płci ubarwione jednakowo. Najbardziej charakterystycznym elementem upierzenia jest ruda pierś, gardło i boki głowy. Z czasem rudy kolor jaśnieje i matowieje. Upierzenie z wierzchu oliwkowo-szare, oddzielone od rudej plamy szerokim popielatym pasem. Spód ciała biały, boki w bladym, szarobrązowym odcieniu. Kuper szarobrązowy, ogon i pokrywy nadogonowe brązowe. Dziób i nogi ciemnobrązowe. Duże, ciemne oczy. Młode z wierzchu brązowe, jasno nakrapiane, a od spodu beżowe z kreskowaniem.
Rozmiary
dł. ciała ok. 14 cm, rozpiętość skrzydeł ok. 22 cm
Waga
ok. 16-18 g
Głos
Nawołuje metalicznym, ostrym "tik", często powtarzanym w krótkich seriach, oraz cienkim, przeciągłym "siii..." Śpiew to melancholijny świergot o zmiennym tempie, z opadającymi frazami, perlistymi trelami i gwizdami. Śpiewa z ukrycia albo siedząc na eksponowanym stanowisku.
Zachowanie
Najczęściej przebywa na ziemi. W okresie lęgowym dość skryty, ale poza nim niepłochliwy. Ma wyprostowaną postawę, często i szybko zadziera ogon i strzepuje skrzydłami. Broni swojego terytorium nie tylko oznaczając śpiewem, ale też aktywnie przeganiając inne samce. Wędrowny, przelot w III - IV i IX - XI, choć część populacji osiadła (głównie na zachodzie i południu Europy). Wędruje nocą.
Długość życia
Przeciętnie 2 lata. Odnotowano jednak przypadek zaobrączkowanego ptaka w wieku 8 lat i 4 miesięcy.
Ciekawostki
Rudzik często pada ofiarą zwyczaju podrzucania jajek do obcych gniazd przez kukułkę. Gniazdo Rudzika znaleziono kiedyś w ludzkiej czaszce.

Wilgotne lasy o obfitym runie i podszycie, zwłaszcza łęgowe, unika jednak terenów podmokłych. Występuje również w ogrodach i parkach.

Pożywienie

Owady i ich larwy oraz inne drobne bezkręgowce zbierane na ziemi, jak dżdżownice, pająki i ślimaki. Jesienią uzupełnia pokarm jagodami i owocami.

Lęgi
Wyprowadza dwa lęgi w roku - pierwszy na przełomie kwietnia i maja, drugi w czerwcu. W razie utraty któregoś z lęgów rudziki mogą przystąpić do jeszcze jednego w lipcu lub nawet sierpniu.

Gniazdo
Zazwyczaj na ziemi, pod krzewem, między korzeniami drzew lub w połamanych drzewach. Wyjątkowo w półotwartych budkach lęgowych na wysokości do 4 m. Zbudowane z gnijących liści i mchu o skąpym wysłaniu z korzonków i sierści, w kształcie płytkiej czarki.
Jaja
Samica składa 5-6 jaj o zmiennym ubarwieniu i średnich wymiarach 20x15 mm. W drugim lęgu jest ich zwykle mniej, 4-5.
Wysiadywanie
Jaja są wysiadywane przez okres 13 do 14 dni przez samicę.
Pisklęta
Pisklęta opuszczają gniazdo po 12 do 15 dniach jako nieporadne podloty. Przez ok. 3 tygodnie pozostają pod opieką rodziców, głównie samca.

Nie jest zagrożony wg danych IUCN (status LC - least concern).

W Polsce objęty ochroną gatunkową ścisłą.
http://pl.wikipedia.org/wiki/Rudzik

  Sroka (Pica pica)
.
Sroka (Pica pica) - średni ptak z rodziny krukowatych, zamieszkujący całą Europę (z wyjątkiem terenów wysokogórskich i Islandii), większość Azji (z wyjątkiem obszarów wysuniętych najdalej na północ i południe oraz terenów pustynnych) i północno-zachodnią Afrykę. Ponadto zamieszkuje Kamczatkę i zachodnią część Ameryki Północnej. W Polsce szeroko rozpowszechniony, średnio liczny ptak lęgowy niżu. Gatunek ściśle osiadły.

Wygląd zewnętrzny
Obie płci ubarwione jednakowo, ale samiec jest zwykle nieco większy i cięższy od samicy, ma dłuższy ogon. Upierzenie biało-czarne, unikalne dla tego gatunku. Bardzo długi, zaostrzony ogon z piórami o stopniowanej długości (środkowe sterówki najdłuższe, skrajne - krótsze). Głowa, dziób, gardziel, skrzydła, tył ciała i ogon ciemnoczarny, odcinający się jaskrawo od pozostałych, białych części ciała: brzucha, boków i barkówek. Czarne pióra mają metaliczny połysk: na skrzydłach najwyraźniejszy, zielonogranatowy; na ogonie zielonobrązowy, na wierzchu głowy zielony, a na grzbiecie i pozostałej części głowy szkarłatny. W locie widoczne rozłożone lotki pierwszorzędowe, które są białe z czarnymi lamówkami. Dziób i nogi czarne. Młode podobne do dorosłych, ale ich upierzenie mniej się błyszczy, a ogon jest krótszy.
Występujący w północno-zachodniej Afryce podgatunek Pica pica mauritanica jest mniejszy i za okiem ma płat nagiej skóry w kolorze niebieskim.

Rozmiary
dł. ciała: ok. 44-46 cm, w tym dł. ogona: ok. 20-30 cm, rozpiętość skrzydeł: ok. 52-60 cm

Waga
ok. 150-240 g

Głos
Najczęściej odzywa się okrzykami ostrzegawczymi - jest to głośne, szorstkie skrzeczenie, brzmiące jak "czak", często wydawane w długich grzechoczących seriach. Śpiew słyszany rzadko - ochrypły, gardłowy i dość cichy.

Zachowanie
Ptak towarzyski, poza sezonem lęgowym zbiera się na noclegowiskach w stadach liczących kilkadziesiąt lub nawet kilkaset osobników. Lot prostoliniowy, uderza skrzydłami szybko, głęboko i równo.

Środowisko
Pierwotnie zamieszkiwała jedynie nadrzeczne zarośla, obrzeża lasów i niewielkie, młode drzewostany z domieszką olchy i brzozy. Obecnie występuje powszechnie również w krajobrazie rolniczym - na polach i łąkach z kępami drzew i krzewów, w sadach i ogrodach w pobliżu ludzkich siedzib, w parkach, we wsiach i na przedmieściach. Coraz częściej spotykana również w dużych miastach.

Pożywienie
Wszystkożerna. Skład pokarmu bardzo urozmaicony: od owadów, jaszczurek, małych żab, ślimaków i myszy, po ziarno zbóż, jaja i pisklęta (plądruje gniazda innych ptaków), a nawet małe kurczaki. Żeruje głównie na ziemi w poszukiwaniu bezkręgowców. Chętnie zjada padlinę.

Lęgi
Wyprowadza jeden lęg w roku.

Gniazdo
Umieszczone przeważnie dość wysoko w wierzchołku drzewa, albo też w środku wyższego krzewu np. tarniny, na wysokości 3-6 metrów. Gniazdo przykryte jest charakterystycznym sklepieniem (daszkiem) z luźno splecionych gałązek i z daleka robi wrażenie kuli. Żaden inny ptak występujący na terenie Polski nie buduje podobnego gniazda. Posiada ono dwa otwory wlotowe, leżące naprzeciwko siebie. Wewnątrz znajduje się właściwe gniazdo, ulepione z błota zmieszanego z trawą, liśćmi czy piórami.
Jednakże obecnie ok. 1/4 par lęgowych buduje gniazda nie zadaszone - prawdopodobnie są to ptaki młode, mało doświadczone.[1]

Jaja i wysiadywanie
W marcu-kwietniu samica składa od 4 do 7 jaj o tle bladozielonym, niekiedy z niebieskim odcieniem, o średnich wymiarach 33x24 mm. Najczęstsze są lęgi złożone z 6 jaj. Wysiaduje wyłącznie samica, od złożenia pierwszego jaja przez ok. 17-19 dni. Sroka wyjątkowo odważnie broni swojego lęgu.

Pisklęta
Pisklęta opuszczają gniazdo po ok. 22-25 dniach. Z reguły dorastają najwyżej 3 młode, gdyż pozostałe giną z powodu pasożytów, chorób czy pożarte przez drapieżniki.

Status i ochrona
W Polsce objęta ochroną gatunkową częściową.

Od lat 20. XX wieku liczebność sroki w Polsce wzrasta. Związane to było przede wszystkim z zaprzestaniem powszechnego wcześniej tępienia. Populacja sroki zmniejsza się na terenach wiejskich, co może być spowodowane wzrostem liczebności innych drapieżników: kruka, jastrzębia i kun. Natomiast coraz częściej i liczniej sroki zasiedlają miasta i osady ludzkie, przesuwa się też ich górna granica występowania w górach (dawniej ok. 500 m, obecnie 800-900 m).

Podgatunki
sroka z azjatyckiego podgatunku Pica pica sericea
sroka z azjatyckiego podgatunku Pica pica sericea

Wyróżnia się następujące podgatunki, zamieszkujące odpowiednio:

* Pica pica mauritanica - wybrzeża morskie Maghrebu
* Pica pica melanotos - Półwysep Iberyjski
* Pica pica pica - Europę Środkową na wschód od Łaby oraz Wyspy Brytyjskie, południową część Półwyspu Skandynawskiego, Danię, środkowe i wschodnie Bałkany oraz Azję Mniejszą
* Pica pica galliae - kontynentalną Europę między Pirenejami a Łabą, Korsykę, bałkańskie wybrzeże Adriatyku oraz Grecję
* Pica pica fennorum - północną część Półwyspu Skandynawskiego, Finlandię, kraje bałtyckie, Białoruś oraz północno-zachodnią Rosję
* Pica pica bactriana - Ukrainę, wschodnie skraje Europy, zachodnią Syberię oraz Azję Środkową po zachodni Tybet i środkowy Iran
* Pica pica asirensis - izolowana populacja w południowo-zachodniej Arabii Saudyjskiej
* Pica pica hemileucoptera - środkową Syberię i zachodnią Mongolię
* Pica pica bottanensis - góry środkowego i wschodniego Tybetu, zachodnie Himalaje i góry południowych Chin
* Pica pica sericea - wschodnie Chiny, dolny bieg Amuru i Półwysep Koreański. Niektórzy badacze wyróżniają z tego podgatunku dwa kolejne: P. p. janowski i P. p. anderssoni
* Pica pica leucoptera - wschodnią Mongolię i dorzecze Amuru.
* Pica pica camtschatica - izolowana populacja na Kamczatce.

Opis zaczerpnięto z Wikipedii

  Kos (Turdus merula)
.
Kos (Turdus merula) – średni ptak częściowo wędrowny z rodziny drozdowatych, zamieszkujący prawie całą Europę, dużą część środkowej, południowej i wschodniej Azji oraz północno-zachodnią Afrykę. Introdukowany w Australii, Nowej Zelandii i okolicznych wyspach. W Polsce rozpowszechniony, średnio liczny ptak lęgowy, lokalnie może być liczny.

Europejskie ptaki (poza osobnikami z miast) zimują na południu Europy, azjatyckie - na południe od lęgowisk. Przeloty w marcu i kwietniu oraz październiku i listopadzie. Populacje miejskie są osiadłe.

Wygląd zewnętrzny
Samiec jednolicie, błyszcząco czarny z żółtym dziobem, starsze osobniki mają dziób pomarańczowy. Wokół oka ma nagą żółtą obrączkę. Samica oliwkowobrązowa z niewyraźnymi plamkami na spodzie i rozjaśnieniem na podgardlu, dziób brązowy. U obu płci nogi ciemnobrązowe. Młode podobne do samicy, ale bardziej brązowe i więcej nakrapiane na spodzie ciała. Niedojrzałe samce są matowoczarne.

Rozmiary
dł. ciała ok. 24-27 cm, rozpiętość skrzydeł ok. 34-40 cm

Waga
ok. 75-110 g

Głos
Alarmuje krótkim, ostrym "czuk", przy spłoszeniu szybko powtarzanym i przechodzącym w głośny jazgot. Śpiew powolny, czysty, składa się z melodyjnych fletowych gwizdów podzielonych na wyraźne, zróżnicowane zwrotki. Do śpiewu wplata świergotliwe motywy i naśladownictwa.

Zachowanie
Przebywa głównie na ziemi, poszukując pożywienia wśród liści lub w ziemi. Najczęściej porusza się skacząc.

Środowisko
Wszelkie lasy z bujnym podszytem, parki, ogrody i inne obszary z drzewami lub krzewami. Przystosowany do życia wśród krzewów, zwłaszcza liściastych. Pierwotnie był ptakiem leśnym podobnie jak drozd śpiewak, płochliwym i odlatującym na zimę. Od lat 30. XX wieku wykształciła się jednak odmiana ogrodowa (zwana też miejską) - stał się ptakiem często spotykanym w centrach dużych miast, gdzie znajduje skwery, parki i ogrody. Osobniki tej odmiany na zimę pozostają w swoich rejonach lęgowych i mają odrębne zachowania od reszty ptaków - przede wszystkim są mniej płochliwe.

Pożywienie
Bezkręgowce, zwłaszcza dżdżownice, ślimaki i owady, które wygrzebuje ze ściółki, opadłych liści lub trawy. Zimą zjada owoce, w tym jagody różnych drzew i krzewów (jarzębiny, głogu, czarnego bzu itp.). Populacje miejskie są prawie wszystkożerne, w zimie chętnie korzystają z karmników i zjadają odpadki.

Lęgi
W ciągu roku wyprowadza kilka lęgów od końca marca do lipca. Kosy miejskie przystępują do lęgów wcześniej niż leśne.

Gniazdo
Zazwyczaj nisko na drzewie, nawet na wysokości 50 cm. W mieście również w załomach murów i innych miejscach przypominających półdziuple. Gniazdo budowane jest przez samicę z mchu, suchych liści i źdźbeł trawy, wzmocnione mieszaniną próchnicy i ziemi. W mieście kosy wykorzystują też znalezione odpadki: kawałki sznurka, papieru, folii.

Jaja
Samica składa 3-6 wysmukłych jaj (zwykle 6, w powtarzanych lęgach - 4-5). Barwy jaj zmienne – od zielononiebieskich w czerwonobrązowe plamki, po brązowe.

Wysiadywanie
Jaja wysiadywane są przez okres 12-14 dni przez samicę. Średnio co godzinę przylatuje samiec, pozwalając jej na chwilę odpoczynku i zdobycie pożywienia.

Pisklęta
Pisklęta opuszczają gniazdo po 13-14 dniach. Przez około 3 tygodnie, do uzyskania samodzielności, są karmione przez samca.

Status i ochrona
Gatunek nie jest globalnie zagrożony wg danych IUCN (status LC - least concern).

W Polsce objęty ochroną gatunkową ścisłą. Od dawna zwiększa liczebność, do czego przyczyniły się: zaprzestanie na początku XX wieku odłowów do celów konsumpcyjnych oraz synantropizacja, w tym zasiedlanie miast. Jedną z przyczyn może być też ocieplenie klimatu - wskazuje na to wzrost liczebności w Białowieskim Parku Narodowym, czyli środowisku nieprzekształconym przez człowieka.[1]

Kosy są zagrożone drapieżnictwem, zwłaszcza kotów i kun. Z tego powodu notuje się wysoką śmiertelność dorosłych ptaków (samców - ok. 40%, samic - ok. 60%, co wynika z większego narażenia na atak podczas wysiadywania jaj) oraz duże straty w lęgach (ok. 40%). W populacjach miejskich bardziej zagrożone są lęgi, w leśnych - osobniki dorosłe.[2]

Podgatunki
Wyróżnia się następujące podgatunki, które zamieszkują:

* Turdus merula merula – Europa poza Bałkanami i południowo-wschodnimi skrajami oraz Nowa Fundlandia. Sporadycznie pojawia się na Grenlandii i Labradorze. Introdukowany w Australii, Nowej Zelandii i okolicznych wyspach.
* Turdus merula aterrimus – Bałkany, południowa Ukraina, Kaukaz, Taurus i północny Iran oraz Kreta
* Turdus merula syriacus – południowo-wschodnia Azja Mniejsza, Lewant, Irak i Iran
* Turdus merula maurtanicus – północno-zachodnia Afryka
* Turdus merula cabrerae – Madera i zachodnie Wyspy Kanaryjskie
* Turdus merula azorensis – Azory
* Turdus merula intermedius – środkowa Azja od wschodniego Afganistanu po Chiny
* Turdus merula maximus – Himalaje
* kos indyjski Turdus merula simillimus – południowo-zachodnie Indie
* Turdus merula mandarinus – Daleki Wschód.

Pozostałe podgatunki występują w południowej i wschodniej Azji:

* T. merula nigropileus
* T. merula bourdilloni
* T. merula kinnisii
* T. merula sowerbyi
* T. merula spencei

Opis zaczerpnięto z Wikipedii

  Polska Bocianim Rajem
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 4/1996 - troche lat już ma i pewnie dane dotyczące liczebności nie sa już aktualne, ale jest w nim bardzo dużo cennych informacji i dlatego postanowiłam ten artykuł wkleic na forum

Dlaczego spośród europejskich państw właśnie w Polsce żyje najwięcej bocianów białych? Czy ptak ten zdoła przystosować się do zmian zachodzących w przyrodzie?

Po krótkich, szarych, zimowych dniach z utęsknieniem oczekujemy nadejścia wiosny. W świecie zwierząt przyloty ptaków to jedna z jej pierwszych oznak. Ornitolodzy już od początku marca systematycznie obserwują niebo, oczekując na powrót bocianów białych. Ptaki te są jednym z elementów skomplikowanych układów w przyrodzie, podlegają różnorodnym zjawiskom. Na przykład duży wpływ na ich życie wywiera pogoda w Polsce oraz w krajach, przez które bociany przelatują, a także na terenie ich zimowisk. Nie wracają do wszystkich rejonów naszego kraju równocześnie. Jednego roku bociany pojawiają się już na początku marca, a inną wiosną później. Można przyjąć, że w pierwszej dekadzie kwietnia do gniazd na terenie Polski przylatuje ponad 80% krajowej populacji bociana. Najczęściej pierwszy wraca do gniazda samiec, a kilka dni po nim samica. W wielu krajach Europy Zachodniej ornitolodzy oczekują bocianów z pewnym niepokojem, ponieważ co roku zmniejsza się tam liczba par przystępujących do lęgu.

Polska, w porównaniu z innymi państwami, jest bocianim mocarstwem. Gnieździ się u nas ponad 1/4 ich europejskiej populacji. Taką obfitość bocianów zawdzięczamy naszemu krajobrazowi, w którym ptaki te znajdują wiele miejsc nadających się do założenia gniazd i liczne jeszcze, zasobne w pokarm środowiska.

Wielu osobom bocian nadal kojarzy się ze słomianymi dachami, cuchnącymi wodnymi oczkami, a także zacofanym rolnictwem. I rzeczywiście bardziej odpowiada mu mniej intensywny sposób gospodarowania ziemią, powszechny w różnych regionach naszego kraju. Dzięki temu mamy wiele obszarów porośniętych zarówno pospolitymi, jak i bardzo rzadkimi gatunkami roślin. Wśród tej różnorodnej roślinności żyje bogata fauna bezkręgowców i kręgowców. Na tym m.in. polega nasza przewaga nad wieloma zamożniejszymi krajami zachodniej Europy.

DUŻO CZY MAŁO?

Liczebność bociana białego w poszczególnych krajach jest określana podczas specjalnych, międzynarodowych akcji. Gniazda i pary lęgowe są wtedy liczone na całym obszarze występowania gatunku. Prekursorem tych akcji był polski ksiądz Eugeniusz Janota. W latach 1875-1876, w ówczesnej Galicji, dokonał spisu bocianów. Jednakże po raz pierwszy na znacznym obszarze naszego kontynentu "inwentaryzację" tego rodzaju przeprowadzono w roku 1934. Następne odbyły się z inicjatywy nie istniejącej już Międzynarodowej Rady Ochrony Ptaków (ICBP) w latach 1958, 1974 i 1984. Ostatni taki spis miał miejsce w latach 1994-1995. Polscy ornitolodzy brali udział we wszystkich międzynarodowych akcjach. Wyniki dla całego obszaru Polski zebrano jednak tylko w latach 1974 i 1984. Bociany, poza akcjami liczenia, są systematycznie badane na wybranych terenach, w wielu krajach. Obszary te służą jako powierzchnie próbne. W rezultacie długoterminowych badań i obserwacji tego gatunku o żadnym europejskim gatunku kręgowca nie zebrano tak licznych i precyzyjnych danych ilościowych, jak o bocianie białym.

Wiemy, że w roku 1974, na naszym kontynencie gnieździło się około 117 tys. par tych ptaków, natomiast w roku 1984 już tylko około 105 tys. W Europie, pomimo dużej, ogólnej liczebności, w wielu krajach zagraża bocianowi wyginięcie. Nie występuje już w Holandii i Szwecji. W Polsce, w roku 1984 gnieździło się około 30.5 tys. par, tj. 29% populacji europejskiej. Po rozpadzie ZSRR, kraj nasz miał najliczniejszą populację lęgową tego gatunku na świecie. Wydaje się zatem, że słuszne jest stwierdzenie prof. Z. Boguckiego z Poznania, że co czwarty bocian na świecie ma polskie pochodzenie (patrz: ramka obok).

Systematyczne i wielokrotne kontrole liczebności na stałych powierzchniach próbnych wskazują na nieznaczne, choć nieustające zmniejszanie się populacji tego ptaka. Dotyczy to szczególnie tych rejonów, gdzie intensywnie rozwija się przemysł lub rolnictwo. Organizmy żywe podlegają nie zawsze dla nas zrozumiałym prawidłowościom. W przypadku bocianów obserwujemy pewną cykliczność zmian liczebności: niekiedy po długotrwałym okresie, w którym jest ich niewiele, następuje odbudowa populacji. Aczkolwiek przyrost ten nie wszędzie jest na tyle duży, by wyrównać wcześniejsze straty. "Bocianiarze", czyli osoby zajmujące się obserwowaniem bocianów białych, odnotowują słabe lub dobre bocianie lata. Te ostatnie występują jednak zdecydowanie rzadziej.

W Polsce trwa jeszcze opracowywanie wyników V-ego Międzynarodowego Spisu 1994-1995. Jednak z obserwacji terenowych i danych zebranych przez ornitologów w krajach sąsiednich wynika, że lata te były bardzo korzystne dla bocianów. W wielu rejonach Niemiec, w Czechach, na Litwie oraz w kilku częściach Polski nastąpił od dawna nie notowany wzrost liczebności gnieżdżących się par. Nie mniej ważny jest fakt, że z większości gniazd "bociani rodzice" wyprowadzali 3 lub 4 młode. Za 4 - 5 lat część z ich potomstwa (śmiertelność wśród piskląt jest duża) dojrzeje do rozrodu i w bliskiej przyszłości powinno być więcej gnieżdżących się bocianów. Pomimo że dysponuję na razie tylko fragmentarycznymi danymi dla Polski, uważam, że wyniki V-ego Spisu będą lepsze od otrzymanych w roku 1984 (na niektórych terenach są zbliżone do stanu z roku 1974); wzrost liczebności odnotowano już na Warmii i w Wielkopolsce.

ZAKŁADANIE GNIAZD

W Polsce większość bocianich par buduje swoje gniazda na drzewach lub na budynkach. W ciągu ostatnich dwudziestu lat, a szczególnie w ubiegłym dziesięcioleciu, coraz częściej można zobaczyć gniazdo na szyczycie słupa linii energetycznej czy komina.

W pewien sposób bociany zostały zmuszone do tej przeprowadzki. Zmiany w architekturze wsi oraz krycie dachów materiałami, które utrudniają przyczepienie konstrukcji gniazda, powodują, że ptaki szukają innych miejsc. W niektórych rejonach Polski gniazda coraz rzadziej są umieszczane także na drzewach. Powodują to zwykle wyrastające wokół starych gniazd odrośla, które początkowo utrudniają, a później uniemożliwiają siadanie na gnieździe. Człowiek podsunął im łatwiejsze rozwiązanie: zamiast szukać nowego drzewa, zasiedlają słupy linii energetycznych, których nie brakuje i których wierzchołki nie zarastają gałęziami. Zaadaptowane słupy tylko z pozoru są lepsze od dachów i koron drzew. Zdarza się, że podczas deszczu mokre gałęzie, dotykając instalacji elektrycznej, powodują zwarcie, co często kończy się zapaleniem gniazda. Nierzadko od porażenia prądem giną pisklęta.

W Polsce jest coraz więcej gniazd na słupach. Na przykład w ciągu ostatnich sześciu lat, w zachodniej części woj. konińskiego przybyło ich dwukrotnie. Bociany żyjące w Poleskim Parku Narodowym i jego otulinie umieściły około 81% gniazd na słupach, 16% na budynkach, a tylko 3% na drzewach. O tyle to interesujący przykład, że dużą część powierzchni tego Parku pokrywają łąki, pastwiska, zbiorniki wodne i bagna, gdzie nie brakuje odpowiednich drzew. Należałoby więc zaakceptować nowe zwyczaje bociana białego i przerwać bezcelową walkę z parami zakładającymi gniazda na słupach. Lepiej siły i środki przeznaczyć na zabezpieczenie przed uszkodzeniami zarówno sieci energetycznej jak i bocianich gniazd.

Obecnie wiele zakładów energetycznych z własnej inicjatywy buduje i montuje specjalne podstawy na słupach niskiego napięcia. Dzięki nim podstawa gniazda znajduje się w bezpiecznej odległości od przewodów. Pojawiły się też firmy, które produkują gotowe platformy pod bocianie konstrukcje. Można je umieszczać na słupach i dachach. Zabiegi chroniące ptasie "domostwa" są jednak kosztowne.

BOCIANIA DIETA

Bocian biały równie starannie jak miejsce na gniazdo wybiera okolicę, w której się osiedla. Preferuje otwarty krajobraz równinny. W różnych okresach sezonu rozrodczego potrzebuje także środowisk wilgotnych. Podmokłe łąki, pastwiska, bagna, torfowiska i lasy łęgowe zapewniają bogactwo gatunkowe i ilościowe zwierząt będących jego pokarmem. O obecności bocianów na danym terenie decyduje także stan i wielkość środowisk wilgotnych.

Ptaki "badają" okolicę tuż po przylocie do gniazd. Na podstawie zebranych informacji podejmują "decyzję" o ilości przyszłego potomstwa. Taka wiosenna kontrola najbliższego sąsiedztwa bardzo się przydaje w sezonie rozrodczym. Bociany regularnie odwiedzają pewne miejsca przez cały okres swego pobytu, a na innych żerują od czasu do czasu lub tylko wtedy, gdy mogą na nich znaleźć obfity pokarm. Dowiodły tego, między innymi, badania niemieckich i duńskich ornitologów. W Danii, od kwietnia do września, bociany białe chętniej żerują na bagnach i ekstensywnych uprawach: łąkach i pastwiskach; rzadziej natomiast na intensywniej użytkowanych przez człowieka polach zbóż, peluszki, trawnikach i zaoranej ziemi.

Częstość korzystania z obu typów żerowisk podlega pewnej prawidłowości. Wiosną woda na łąkach i pastwiskach utrzymuje się dłużej niż na przykład na polach, toteż nie brakuje na nich płazów, owadów i drobnych ssaków. Bociany wabi obfitość pokarmu i fakt, że trawa rośnie wolniej niż zboża. W niskiej roślinności ptakom łatwiej schwytać ofiarę. W czerwcu i lipcu uprawy są koszone i bociany zyskują nowe żerowiska. Wtedy częściej polują na myszy, polniki i owady prostoskrzydłe. Po żniwach, na zaoranych polach, znajdują larwy owadów i dżdżownice oraz wypłoszone przez orkę gryzonie. Dlatego w lecie takie pola są atrakcyjniejsze dla bocianów niż przesuszone i porośnięte wybujałą już roślinnością łąki. Niektóre ze środowisk mają decydujące znaczenie dla tego gatunku i bez nich ptak ten nie może się obejść. I tak w dawnym NRD stwierdzono, że niezwykle ważne dla niego są nawet niewielkie pastwiska i łąki. Tam bociany zdobywały większość pokarmu, ale potrzebowały także innych miejsc, w których uzupełniały swą dietę o gatunki nie występujące na trawiastych terenach.

Często zdarza się, że zasobne w pokarm żerowiska bocianów są odległe od gniazd o 2-3 km. Ptaki docierają do nich najczęściej lotem aktywnym (poruszając skrzydłami), rozwijając prędkość nawet do 40km/h, toteż przebycie 2 km zajmuje im 3 minuty. Dorosłe ptaki i ich potomstwo mają dobrą kondycję, jeśli najbliższe otoczenie gniazda obfituje w pokarm. Im dalej muszą szukać zdobyczy, tym mniej wychowują piskląt. W optymalnych warunkach bocianie lokum otacza pas zasobnego w pożywienie terenu o szerokości 1.5 km.

Niekiedy, obserwując polskie bociany, widzimy, że bezczynnie siedzą, mimo że mają do wykarmienia troje lub czworo młodych. Czy to znaczy, że są leniwe lub mają nadmiar czasu? Otóż w pierwszym okresie opieki nad pisklętami rodzice pozostają przy gnieździe, aby chronić potomstwo przed drapieżnikami lub nadmiernym przegrzaniem. Później, w miarę jak młode rosną, muszą zdobywać coraz więcej różnorodnego pokarmu. Jeśli dorosłe ptaki mają trochę czasu na odpoczynek to znak, że okolica obfituje w pokarm.

Badania zasobności żerowisk lub składu zjadanego przez ptaki pokarmu są skomplikowane i trudne. Obserwując ptaki za pomocą lornetki lub lunety, nie dowiemy się dokładnie co i w jakich ilościach bocian zjada. Wyniki będą nieścisłe lub wręcz ogólnikowe. Na przykład w Danii zaobserowowano, że jeden bocian w ciągu 1 godziny i 19 minut upolował 553 bezkręgowce i 27 żab. Możemy się jedynie domyślać, że wśród bezkręgowców były dżdżownice, pijawki, larwy i dorosłe, różnorodne owady.

Innym, także obarczonym dużym błędem, sposobem badania składu pokarmowego jest analiza wypluwek. Wypluwki są to "kluski" (o średnich wymiarach 56 x 36 mm), wypluwane przez ptaki na gniazdo lub w jego sąsiedztwie. Zawierają nie strawione przez bociana fragmenty sierści, piór, chityny, muszli, łusek ryb, bądź kości oraz przypadkowo zebrane ziarna piasku lub roślin. Niestety, w wypluwkach nie pozostają ślady po tzw. miękkich ofiarach: dżdżownicach, pijawkach, larwach wielu gatunków owadów, nagich ślimakach czy kijankach. Pomimo tych trudności udaje się w niektórych miesiącach z dużą dokładnością określić tożsamość bocianich ofiar. I tak ustalono, że w kwietniu głównym (około 90%) pokarmem dorosłych ptaków są dżdżownice i ślimaki, a owady i kręgowce tylko uzupełniają posiłek.

Bociany ponownie intensywnie polują na dżdżownice i larwy owadów w końcu maja, gdy z jaj wykluwają się młode potrzebujące delikatnego pożywienia. Menu piskląt, w ciągu dwóch miesięcy ich pobytu w gnieździe, jest bardzo zróżnicowane. Na początku dostają drobny i miękki pokarm, a gdy podrosną także trudniej strawne myszy, zaskrońce i krety.

To, co rodzice przyniosą swym młodym, zależy nie tylko od pory roku i zróżnicowania środowiska, lecz również od zasobności pokarmowej okolicy oraz od pogody. Wszystkie badania pokarmu bocianów przeczą rozpowszechnionej opinii, jakoby głównym ich daniem były żaby. Płazy to 1/4 bocianiej diety w rejonach obfitujących w śródpolne oczka wodne, na terenach zaś bardzo podobnych, lecz z mniejszą liczbą stawów, żaby nie stanowią nawet 5% pokarmu. Ważne są też "mysie" lata. Drobne gryzonie są wtedy bardzo liczne i bociany bez trudu je chwytają. Jedna mysz dostarcza więcej energii niż kilkanaście bezkręgowców.

Ustalono, że w lipcu rozkład dobowej aktywności dorosłych bocianów przedstawia się następująco: 10.5 godz. ptaki potrzebują na poszukiwanie i zdobywanie pokarmu; 1 godz. zużywają na lot; 12.5 godz. na karmienie młodych, odpoczynek i toaletę. W drugiej dekadzie lipca dorosłe bociany spędzają mniej czasu na żerowiskach. Kończy się wówczas okres opieki nad młodymi. Rodzice trochę je wtedy głodzą, aby były lżejsze przed ich pierwszym wylotem z gniazda.

Obliczono, że dorosły bocian zjada dziennie około 500 g pokarmu. W ciągu całego pobytu w Polsce (około 143 dni) będą to co najmniej 72 kg. Idąc dalej w tych teoretycznych rozważaniach, można przyjąć, że para odchowująca 2 młode zdobywa w sezonie lęgowym około 228 kg pożywienia, a to oznacza, że od kwietnia do września żyjące u nas bociany potrzebują około 8.5 tys. ton pokarmu.

To, czy w 2004 roku, podczas VI-ego Międzynarodowego Spisu, Polska nadal będzie bocianim mocarstwem, zależy od stanu naszej przyrody. Jeżeli uda nam się choć w części ochronić przed zniszczeniem środowiska, które jest już w dużym stopniu przekształcone, to będziemy mogli cieszyć się częstym widokiem ptaka, z którego jesteśmy dumni - bociana białego. Ale na sukces zapracować muszą wszyscy: naukowcy, przyrodnicy, urzędnicy administracji i służb różnego szczebla, prawnicy, ale przede wszystkim całe społeczeństwo. Czynna ochrona przyrody wymaga jednak wielu wyrzeczeń, ustępstw, kompromisów i nakładów finansowych.

DIETA BOCIANA BIAŁEGO OPRACOWANA NA PODSTAWIE ANALIZY WYPLUWEK WG SACKL 1987



LICZEBNOŚĆ BOCIANÓW W POLSCE

Bocian biały występuje na terenie całego kraju, poza wyższymi partiami Karpat, Sudetów i Gór Świętokrzyskich. Najwięcej gniazd buduje w rozległych i zasobnych w zróżnicowany pokarm dolinach dużych rzek: Wisły, Odry, Warty, Noteci, Pilicy, Biebrzy i Narwi. Prawie 25% krajowej populacji występuje w północno-wschodniej części Polski; w województwach: suwalskim, olsztyńskim i elbląskim. Ostatnio największe zagęszczenie tych ptaków na terenie Europy Środkowej pojawiło się na Warmii. Na terenie Polski znajduje się kilkanaście bocianich kolonii liczących co najmniej 20 gniazd. Na przykład w 1994 roku, w północnej części Warmii, we wsi Żywkowo (składającej się z zaledwie 9 gospodarstw z 28 dachami) znaleziono aż 38 gniazd, w Pęciszewie 34, w Klejnowie 28.

MIGRACJE

Migracje bocianów
Na podstawie danych zebranych dzięki obrączkowaniu stwierdzono, że bociany białe zamieszkujące Europę dzielą się na dwie grupy: zachodnią i wschodnią. Ptaki zachodnioeuropejskiej populacji wędrują jesienią na południowy zachód i przez Gibraltar docierają do Afryki, gdzie rozpraszają się na sawannach centralnej i zachodniej Afryki. Polskie bociany należą do wschodniej populacji. Odlatują już od końca sierpnia do drugiej połowy września, kierując się na południowy wschód. Przelatują nad Bosforem i wschodnimi wybrzeżami Morza Śródziemnego i, podążając na południe, kończą wędrówkę w Afryce Południowej. Pokonują dystans 9 tys. km w ciągu około 3 miesięcy. Do zimowisk docierają pod koniec listopada lub na początku grudnia. W Afryce bociany pozostają krótko. Już w lutym zaczynają wracać. Trasa tej wędrówki jest podobna do jesiennej. Jednak nie wszystkie ptaki tego gatunku od razu przylatują do Polski. Młode osobniki przez pierwsze lata zwykle pozostają w rejonie Morza Śródziemnego. W trzecim lub czwartym roku życia docierają do lęgowisk. Najczęściej są jeszcze niedojrzałe płciowo. Łączą się w grupy liczące kilka lub kilkanaście osobników. Można je spotkać pod koniec wiosny i przez całe lato w dolinach rzek. Wiosną dorosłe bociany pokonują drogę powrotną znacznie szybciej niż na jesieni, zajmuje im to tylko około 2 miesięcy.

GNIAZDO

Miejsce pod gniazdo powinno zapewniać bocianom swobodny start i lądowanie. Budują je wspólnie - samiec i samica. Głównym materiałem są suche gałęzie niekiedy o znacznej długości (ponad 1 m). Podstawa gniazda jest skonstruowana z chrustu; wnętrze natomiast wyścielone zbieranymi na pobliskich łąkach pękami suchej trawy, korzonków oraz perzu. Ostatnio bociany często wykorzystują do tego celu fragmenty foliowych worków po nawozach sztucznych, kawałki papieru, drutu a nawet pończochy. Przynoszą także sznurek polipropylenowy, który jest śmiertelną pułapką dla podrastających piskląt. Młode, gdy skończą trzy tygodnie stają się bardziej ruchliwe i zaplątują nogi lub skrzydła w pętle ze sznurka. Nierzadko zdarza się, że tracą nogi (autoamputacja) lub giną. Rodzice nie mogą usunąć przywiązanych do gniazda martwych piskląt, które stają się dla żywego rodzeństwa potencjalnym źródłem chorób. W ciągu ostatnich dwóch lat w okolicach Poznania znajdowano sznurki w co czwartym gnieździe.

Nowo powstałe gniazda są niewielkie, stopniowo, z roku na rok powiększane osiągają z czasem pokaźne rozmiary: średnica może sięgać nawet 1.5 m, a wysokość 2 m. Bardzo stare gniazda ważą ponad 1000 kg, najczęściej jednak są lżejsze. Bocianie budowle są bardzo płaskie, a jedyne zagłębienie jest robione w wyściółce, specjalnie pod jaja. W szczelinach między gałęziami zakładają gniazda wróble, mazurki, a czasami także szpaki.

W trzeciej dekadzie kwietnia samica składa w dwudniowych odstępach jaja. Jest ich zwykle 2-5, rzadko 6. Są białawe, nieznacznie mniejsze od jaj gęsi domowej. Wysiadywanie trwa około 34 dni. Młode pozostają w gnieździe do końca drugiej dekady lipca.

Czasami ptaki, które gnieżdżą się po raz pierwszy lub straciły swoje gniazdo starają się zagarnąć cudze. Prawowici właściciele gniazda odpowiadają na takie próby zaciekłą obroną. Bywa, że ptaki się kaleczą, a jeśli bójka zdarzy się podczas wysiadywania jaj, lęg jest poważnie zagrożony.

Na terenie Polski można zaobserwować duże różnice w lokowaniu gniazd. Na przykład na Warmii i Mazurach bociany najchętniej umieszczają je na dachach, w Wielkopolsce zaś na drzewach. To zróżnicowanie najprawdopodobniej jest powiązane z typem krajobrazu w poszczególnych regionach.

Natomiast na terenie całego kraju bociany coraz częściej wybierają słupy linii energetycznych i kominy. Do najbardziej nietypowych miejsc, w których można spotkać bocianie "domostwa", należą dachy kościołów, wieżyczki remiz strażackich, ambony myśliwskie, stogi, a nawet przydrożne krzyże.
Do początku strony

Zdjęcia: Grzegorz i Tomasz Kłosowscy

Autor: Dr JERZY PTASZYK jest adiunktem w Zakładzie Biologii i Ekologii Ptaków Uniwesytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu.

Żródło

  Genotyp,Fenotyp,Genetyka
ZNACZENIE RÓŻNORODNOŚCI GENETYCZNEJ: MIEJSCOWE RASY REGIONALNE POWINNY ZOSTAC ZACHOWANE PONIEWAŻ: *w ich genotypach tkwi wielka różnorodność, *są rezerwuarem cech, *żeby w przyszłości można było tworzyc rasy nowe, * żeby doskonalić istniejące rasy (długowieczność, płodność, cechy mateczne) *modyfikowac zwierzęta pod kątem zmieniających się wymagań i wiedzy o żywieniu człowieka, * by modyfikowac pod kątem zachodzących zmian w środowisku. *by można było uzyskac produkty o unikalnej wartosci i jakości, *żeby dostosowac rasy do zmieniających się warunków ekonomicznych, *żeby dostosowac rasy do wytwarzania produktów w warunkach gospodarki ekstensywnej, *żeby można było dostosowac zwierzęta do wykorzystywania tylko i wyłącznie takich asz które nie stanowią produktów spożywczych człowieka. *żeby można było uzyskiwac produkty w warunkach skrajnych gdzie adaptacja ras obecnie żyjących jest niemożliwa. *żeby zachowac cenne cechy spotykane już tylko u zwierzat dzikich, dzikich przodkow i ras najbardziej do nich zbliżonych (odpornośc na choroby, wysoka płodność, db cechy mateczne, zdolność adaptacji do skrajnych warunków środowiskowych, możliwości wykorzystywania pasz niskiej jakości) *żeby można było wykorzystywać inzynieris genetyczna, *żeby dla przyszłych pokoleń stanowiły świadectwo o kulturze, tradycji regionu i zamieszkującej tam ludności.
SYSTEMATYKA ZOOTECHNICZNA: GATUNEK: podst jedn systematyczna, grupa zw o wspolnych, charakterystycznych cechach bud ciała, zw należące do 1 gat kojarzone SA ze soba i daja płodne potomstwo, osobniki różnych gat nie krzyżują się. Wyjatek to muł i żubroń. (niepłodne) w obrebie gat w skutek izolacji genet doszło do wykształcenia zw które mimo tego samego gat rożniły się od siebie? powst rasy. RASA: gr zw odznaczajaca się wspolnymi rasowymi cechami (umaszczenie, ubarwienie) cechy rasowe mieszcza się w określonej amplitudzie wahań, są wiernie przekazywane potomstwu, Rasa to duza gr zw, o zbliżonych właściwościach dziedzicznych, kt odzwierciedlaja się w takich samych warunkach bytowania, grupa zw odrózniajaca się od innych ras frekwencja genów. Rasa dzieli się na ODMIANĘ o ona na RÓD i RODZINĘ.

PROGRAM FAO: 1.inwentaryzowanie światowych zasobów genetycznych zw gospodarskich (utworzenie bazy danych o wszystkich rasach) 2. utworzenie międzynarodowych struktur i mechanizmów wspierające działanie krajów w realizacji programów (strategii) uzytkowania i ochrony zw gosp. 3.opracow w sieci internetowej systemu informacyjnego o światowych zasobach genet., 4. działanie na rzecz identyfikacji ras zagrozonych wyginieciem i opracowanie programów ich ochrony, 5.promowanie ochrony ras rodzimych, 6.promowanie produktów otrzymywanych od tych ras, BAZA DANYCH: *Okreslenie regionu geograficznego w jakim zw zyja, *inf o wydajności, *dane o realizacji prog hodowlanego, *inf o ewent zgromadzonych zasobach genet, CZERWONA KSIEGA: *grupa zagrozona wyginieciem mniej niż 100? i 20 ?, *gr o krytycznej wielkości populacji mniej niż 100? i 5?. RASY PRYMITYWNE: powst na skutek izolacji geograficznej gr zw danego gat. RASY ZAMKNIETE: nie dopuszcza się innych genów do populacji. RASY były kształtowane pod wpływem czynnika geograficznego i doboru naturalnego, ulegly przekształceniu pod wpływem środowiska i człowieka.(praca hodowlana) kształtował zw by ich cechy odp jego zapotrzebowaniu, najpierw przez selekcje a pozniej przez krzyzowanie. Zanim rasy pierwotne stały się kulturalnymi (szlachetnymi) wyst rasy przejściowe w okresie przejściowym. RASY PRZEJSCIOWE: *db przystosowane do lokalnych warunków, *duza zmienność i zróżnicowanie cech, *zachowały się w pewnym stopniu do dzis, *wielostronna użytkowość, *niska wydajność, bo uzytkowanie w trudnych warunkach, *rasy miejscowe (autochtoniczne) np. bydło polskie czerwone, owce świniarki, owce wrzosówki, zielononózka, *wyrazny kierunek uzytkowania. U RAS SZLACHETNYCH: *wąska różnorodność, *mała zmienność, *wysokie wymagania co do żywienia i warunków środowiskowych ( braki w tym kierunku powowduja degradacje zw, obniza się poziom zasadniczych cech, kondycja, wrażliwsze na choroby) *człowiek cały czas je doskonali, *ciagła modyfikacja.
RASY ROŻNIA Sie stopniem przystosowania do war środowiskowych, zmienność gatunkowa w obrebie danej rasy, rejonizacja ras np. bydlo nizinne, czarno-białe. MIESZANCE: produkty krzyzowania 2 ras, najczesciej prowadzona jako krzyzowanie towarowe ( F1 to mat rzeźny, nie przeznaczone do dalszej prod). KRZYŻOWANIE USZLACHETNIAJACE: do uszlachet danej rasy, niektóre mieszance zal do rasy matecznej. PROBLEM KRZYZOWANIA A OCHRONA ZASOBÓW GENETYCZ.: *mieszance 50% : utrata genów, rasy matecznej przy jednoczesnym dopływie genów rasy ojcowskiej 50%. Przy dalszej hodowli gdy mieszanca F1 kryjemy rasa ojcowska to w F2 ma 25% genow rasy matecznej a 75%ojcowkiej. Krzyzowanie intensywne, wypierające prowadzi do zaniku dawnej rasy zw lokalnych. POCZĄTKI ŚWIADOMIE PROWADZONEJ pracy hodowlanej: wiek XVII. Powst 2 teorie zwalczające się: *1.zwolenniecy teori ze zarodkiem jest jajo a w nim zakodowana jest informacja genet a plemnik jest pobudzaczem.*2.animalpurzyści, jajo jest miejscem gdzie zagniezdza się zarodek a plemnik daje pocztek nowego org.
Ćwiczone organy rozwijają się a nie zanikają. *DARWIN: zmienność org w środ i nie ustający proc selekcji naturalnej (dobor naturalny) *MENDEL: prawo genetyczne o czystości gamet i niezależnym dziedziczeniu cech. Patesson: subst genetyczne są geny *1944, afery odkrył chem istote subst dziedziczona? DNA. Początki świadomej ochrony i hodowli(genet) 100 lat temu. Ostatnie 50 lat wprowadziło do hodowli najwięcej. Do rozwoju hodowli przyczyniło się także: paszoznastwo, żywienie, zoohigiena, weterynaria.
HISTORIA KRÓLESTWA POLSKIEGO: dawaniej bydło utrzymywane było do produkcji obornika, produkowano woły robocze które wykorzystywano do pracy już od 2 roku zycia, pzrecietnie zyły 18-20lat wiec stanowiły swietna siłe roboczą. W pozniejszymm okresie produkowano na mięso,najbardziej trudnili się tym stepowy co spowodowalo brak prod w PL, brak profilaktyki weter co powodowało rozprzestrzenianie się chorób tymbardziej przy ciagłym przepedzaniu bydła, przez to całkowicie wygineło bydlo nadbużańskie. W1844 powst ustawa policji weterynaryjnej, możliwość ubezpieczenia zw. Nie uprawiano roślin pastewnych, przez co karmione glownie pasza z nieużytków wiejskich, zagajników, miedz. Ziemia uprawan była ugarowana: *okopowe na oborniku I rok, *zboże II rok, *ugarowanie III rok. W 2 poł XIX w rozwinęła się komunikacja, co ułatwiło produkcje w rolnictwie pows bydło świętokrzyskie, kępianki, średnia wydajność krów 1000 l/rok max1300. rolnictwo intensywnie się rozwijało, coraz wieksze zaopatrzenie na obornik, zaczeto używać pługa gdzie wół roboczy zast był koniem, wykorzystywano brony, siewnik, żniwiarkę. Ezrost ludności i przemysłu w miastach, wzrost zapotrzebowania na nabiał. Zakladano obory zarodowe, duze zainteresowanie mat genet. Wzrost kultury upraw i intensywności, 1879 1sza wirówka do mleka. 1889 urzadzenie do pneumatycznego dojenia krow.
Świnia puławska: twórca prof. Ludwik Zabielski, krzyzowano berkshire x mała polska zwisłoucha, wielka PL długoucha, tamworth ? krzyzowamnie wypierające ? łaciatki ?1935 świania Gołębska?1951 zmiana nazwy świnia puławska. Cechy tej rasy: łaciate czarno-białe, łagodny charakter, wysoka troskliwośc, płodność, forma przejsciowa miedzy typem tłuszczowo-mięsnym a mięsnym. Db jakości mięso: tusze zaw mniej miesa niż tusze ras białych, prawidłowe pH, WHC, barwa, skł chem, mniej wodniste, wiecej tłuszczu śródmięśniowego. Płodność 11,09. odchów prosiąt do 21 dnia zycia: 10,3. wiek pierwszego oproszenia: 345dni, wczesnie dojrzewające, dłu miedzymiotu: 178dni. Program zasobów gen świń rasy puławskiej(do 2010r): śr l prosiat urodzonych w miocie: 12, śr l odchowanych do 21 dn> lub= 10,8. śr l miotów od lochy: 6,0. %udziału miesa w tuszy: 52%, udział tł śródmieśnowego: 3%. pH mięsa: 6,3. ETAPY PROGRAMU: 1) ocena stanu zasobów genet: *analiza stanu ze wzg na ochrone różnorodności genet. *analiza rodowodów, * ocena war tucznej i rzeznej. 2) okreslanie komponentów do krzyzowania. (gen RYR1T- podatność na stres) krzyżówki produkcja krajowa: ?pił x ?puł ? F1 ?puł x ? wbp? F1 loszki z F1 x ? puł i ?duroc? F2 (tucz) na eksport: ?puł x ?puł i ?puł x ?duroc? F1 na eksport. CEL PROGRAMU: *produkcja mieszańców ze specyficznymi parametrami jakości tuszy, miesa dla puławskiej, pstrej. *przeznaczone do produkcji wyrobów dlugo dojrzewających na rynek krajowy i na export, *prod z uwzględnieniem aspektów ekonomicznych.
ZŁOTNICKA PSTRA: twórca Stefan Aleksandrowicz, w latach 1949-50 rozpoczeto prace hodowlane w RZD Złotniki AR Poznań. Mieszańce Świn długo i krutkouchych z mała dmieszka krwi rasy białej angielskiej. W trakcie hodowli wyodrębniono: 1) typ biały (mięsny) 2) typ pstry (mięsno-słoninowy): srednio duza o harmonijnej budowie, db związana głowa średniej wielkości, ryj Sr długi i prosty, uszy pochylone do przodu śr wielkości, tułw długi lekko spłaszczony dopuszczalna lekke karpiowatość grzbietu. Zad db wypełniony może być lekko spadzisty, konczyny moce o grubej kosci, co najmniej 12 db rozwiniętych sutków, dopuszczalna asymetria 1. maść łaciata czarno-biała w tym >50% m białej, eliminacja z hodowli skóry sinej pod biała szczelina. Płodnośc rzeczywista: 11szt, m.c ?: 300-350kg, ?:200-300kg. Świnie w typie miesno-słoninowym późno dojrzewaja. Liczba urodzonych: 8,66. wyraźny dymorfizm płciowy, ? często maja tarcze na łopatkach. Dojrzewanie somatyczne 4 lata, duza zdolność przystosowania do warunków db jakkos mięsa
ZŁOTNICKA BIAŁA: śr duza, harmonijna bud ciała, db zwiazana, głowa mała ryj srednio długi i prosty, uszy pochylone do przodu średniej wielkości, tułw długi w kształcie trapezu, zwężający się ku przodowi. Zad db wypełniony konczyny wysokie, co najmniej 12 db roziwnietych sutkek, dopuszczalna asymetria 1. masc biała dopuszczalne niewielkie ciemne plamki. M.c.?250-300 ?200-250kg. Typ miesny pozno dojrzewający,
WSKAZNIKI UZYTKOWOSCI ROZPŁODOWEJ:
Puławskie biała pstra
L Pr w miocie 11,9 10,018,99
L Pr w 21 dn 9,99 8,45 7,88
Straty do 21 dn 9,91 15,56 12,28
L sutek 14,22 14,20 13,49
Wiek 1 oprosz 336,6 402,1 472,2
Ok. miedzyciążowy 184 194 216
ZWIERZETA FUTERKOWE:
a) mięsożerne *łasicowate (tchórz) *psowate (lis, jenot) b)roślinożerne: królik, szynszyla.
POLSKI LIS BIAŁOSZYJNY: początki ho-dowli lata 70 w gminie Moszczenica, koło Piotrkowa(pozdrawiamy Endiego) lis białoszyjny stanowi oryginalna polska mutacyjna odmiana lisa pospolitego. Aktualnie istnieje bardzo mała populacja 29? i 6? utrzymywanych na 1 fermie. WZORZEC POPULACJI: *pysk czarny, ciemnosrebrny *biała obwódka nosa przechodząca w strzałkę wzdłuż pyska i czoła, *uszy czarne, *umaszczenie szyjii i tułowia jak u ciemnego lisa srebrzystego *biały symetryczny kołnierz 6-9cm, przechodzi pasmem bieli na podgardle, podbrzusze z łapami w cetki (białe w cętki) *ogon zakończony tzw białym kwiatem. KIERUNKI DOSKONALENIA: *symetryczna plamisto w obrebie szyjii, *intensywność czarnej barwy, *poprawa gęstości włosa. OCENA WR HODOWLANEJ: *ocena fenotypu i jego uzytkowości rozpłodowej: udział pokrytych, wykoconych, niszczących mlode, wielkość miotu(plemnosc) liczba odchowanych młodych do odsadzenia, liczba odchowanych młodych do okresu skórowania. *ocena licencyjna, wszystkie ochowane powinny podlegac ocenie, * rejestrowany obrót mat biologicznego, *od najlepszych S pobierane nasienie, *mat biol udostępniony na wniosek organizacji prowadzacej ksiegi.
CEL PROGRAMU: *jak najszybsze pwoiekszenie populacji do 200szt ?, utrzymac 2 stado na innej fermie, *namnażanie genu białoszyjnego przez krzyżówki z srebrzystymi *ustabilizowanie wzoru LIS PASTELOWY: pozcatki hodowli 71-72 w poznańskim kojarzono z rasami standardowymi. Lata 80stado rozrosło się i w 81 roku przeprowadzono pierwsza selekcje (plemnosc, płodność itd.) CELE PROG OCHRONY: zwiekszenie stada ? do 200 szt, *utworzenie 2 stad, *zachowanie i ustabilizowanie genu warunkującego pastelowa barwe. *zachowanie zmienności genet, *rozluźnienie spokrewiemstwa i utrzymanie gona stałym poziomie. WZORZEC RASY: ciemna-ciemnobrazowa, pysk łapy brzuch ciemnobrązowy, włosy pokrywowe ciemno-brazowo-szare sielnie kontrastujące z włosami niepigmentowanymi. Barwa poszycia brazowa z niebieskawym odcieniem 75-50%postrebrzana.prowadzone kojarzenia: wszystkie możliwe oprocz srebrzysty x srebrzysty. SZYNSZYLA BEZOWA: w PL początki w latach 50, obecnie hodowana na kilku fermach, 22? objęte ocena eksterieru homozyg recesywna pp. CEL PROGRAMU: *uzyskanie genu warunkuj barwe (utrzymanie genotypu p) *utrzymanie obecnej liczby zw a w przyszłości jej zwiekszenie do 100szt. *ograniczenie inbredu, utrzymanie zmienności genetycznej. WZORZEC:duza wielkość, barwa j bezowa woal równomiernie rozłożony obejmujący grzbiet i boki, odcina się od pasa brzusznego, niedopuszczalne rozjaśnienia na karku i biodrach. Działania dodatkowe: badania naukowe, promocje tej odmiany, propagowanie hodowli w gospodarstwach agroturystycznych. TCHORZE HODOWALNE: PL lata 80, typy barwne: popielaty, pomarańczowy, cytrynowy (wszystkie barwy zal od barwy włosów puchowych). CEL PROG: zachowanie populacji ?150szt, dazenie do zmienności genet. WZORZEC: bardzo duze, wł pokrywowe czarne. KRÓLIK BIAŁY POPIELAŃSKI: pochodzi od krolików polskich, albinotyczne krzyzowano z belgami szarymi, wzorzec rasy w 1989r. WZORZEC:biała sprezysta gesta sierść, rasa śrenia 5,4kg, srednio wczesnie dojrzewajaca, głowa lekko wydłużona, uszy delikatne, mocno osadzone, owłosienie stojace 12-13 cm. 62%wydajnosc rzeźna.
ZIELONONÓŻKA KUROPATWIANA: Jest to polska rasa kur nieśnych, znajdująca się na opracowanej przez FAO ?Czerwonej Liście? zwierząt zagrożonych wyginięciem. Początkowo utrzymywana była w Galicji. W okresie międzywojennym, po odzyskaniu niepodległości, jako rasa rdzennie polska urosła do rangi symbolu polskości obszarów wiejskich. Od lat 60. gwałtownie spadała ich liczba, głównie ze względu na ówczesny charakter prowadzonego chowu bezwybiegowego.
Jest to pierwotna rasa, która potrafi wykorzystać naturalne warunki ? pastwiska. Doskonale sprawdza się w małych hodowlach, dlatego jest dobrą rasą do wykorzystania w małych i średnich gospodarstwach rolnych, zwłaszcza na obszarach przyrodniczo cennych, stwarzających idealne warunki do otrzymywania wysokiej jakości produktów.
Chów zielononóżek nie wymaga znacznych nakładów finansowych.
Zielononóżki kuropatwiane ? doskonale przystosowane do chowu w warunkach naturalnych ? odznaczają się wytrzymałością na niskie temperatury, bardzo dobrze rozwiniętą umiejętnością poszukiwania pokarmu oraz dużą odpornością na choroby.
WZORZEC RASOWY: glowa i szyja kur żółta z ciemnym odcieniem przechodzącym w barwe brązową. Każde pióro na szyjii powinno mieć prążek idący wzdłuż stosiny. Pierś o barwie łososiowej, z różnymi odcieniami a podbrzusze, puch skrzydła barwy brunatno czarnej. ?20 tygodniowo: 1,7-2,0kg; ?1,5-1,8kg. Nieśność do 450dnia zycia to 180-190jaj.
kury obj progr ochr gen:
1)niesne:polbar,ziel kurop,leghorn g99 i h22,rhode island red r11 i r22,rhode isl white,sussex,zolton kurop 2)kaczki:pekin pl,pekin kraj,minikaczka,pekin dunski,pek franc,miesz Campbell I orpigton 3)gesi:lubelska,kielecka,podkarp,kartusk,rypinsk,romansk,suwals,landes,garbonosa,pomors,slowack,bilgor,zatorska (jedyn wyhod przez pl) cele zach biorozn:*zach genow przydatn *do tw nowych ras
polbar-autosexing leghorn-nie pl ale st zach rozn się od wyjsc bo od kilkudzis lat how w innych war niż wyjsc,L g99 i h22 tez roznia się od siebie bo sel na co innego i w innych war
konserw stad: *insitu-utrzym w war natur,tam gdzie sa,w miejscu zastania *exsitu-konserw nasien,zarodkow(tu nie bo nie zamr jaja) stada stos s55 do sa550 (1:4)progr hod gesi: stado 50s i 200sa,duza tend do monogami, 250-min licz do utrzym na min poz wsp inbredu obj wzr inbr-depr inbr, zach rozr
cel progr hod kaczek: doc licz pop 50s,200sa, utrzym w st stalej zm gen przy min wzr wsp inbr z pok na pok, zach w pop rasy pekin p33 spec cech gen i fen, wyk chron ras/rodow do zach char cech agrokult reg i w gosp agrotur bydlo bialogrzbiete:, najcz utrzym w dolinach duzych rzek pl, 1 wzmianki 2 pol 19w (1853 uwagi nad chowem bydla), ok. 10%pogl tez na litwie i bialej Rusi, brak pr hod utrzym zw takie jakie były-db dost do war srod, 1936 hod zarod na Polesiu, w cz pn-zach polesia(sucho) w kier mlecznym,w cz pd-wsch(bagniska) w kier miesnym, duzo ich w pow brzesc (ok. 35%pogl)-holend się slabo adept, wtedy extens chow- holend nie nadaw się- domin mieszance, uwaz ze w 70tych wymarly-max prod, od 2000 inwent krow- >100szt na polesiu i w rej biebrzy, czerw-boczast homozy rec(13%pogl), najw w pow bialapodl i wlodawa, zach zw maja b duza roznorodn gen i mogą stan wyjsc baze do real restytucji rasy,tez b duza zm ras bo krzyz z wieloma rasami, 2002 uhrusk utw st mateczne, 2003 zakup zw zlok w malych gosp gdzie roln chcieli dalej rozmn je, 31.07.03 wyd ksiegi rasy(prow katedra ar), od 11.09.03 obj dot ue, obecnie ok. 100szt w progr,docel 500 do 2030, musza zost zach w nat war
polska czerw, pop 1000szt,400 w st Zach, najstar rasa autochton w europie, masc brunatna do czerw z roznymi odcien, 1975 rejon zach obejm 55tys krow,po 7 latach zlikw, spadek liczebn bo krzyz uszlach z import bydlem czerw, progr obj 500szt w malych gosp roln w woj. Malop, cale pogl 30tys szt, zalety:odp na chor,wys plemn,db plodn, dlugowieczn, pozysk prod db jak,dosk przyst do lok war srod,uzytk gl mleczne, 1869 st zal przez jana popiela w wojczy i adolfa rudzkiego w branczyku, 1876 st w strozy pow Limanowa, 1894 14 hod w wlk drogach kolo krakowa zal zw hod pl bydla Cze, 1906 oc uz mlecznej, 1909 tow hod pl bydla cze w wawie z filia w stoku, 1914 inspektorat hod pl b cze w poznaniu, 1929 slaski zw hod pl b Cze, wys w klebie 124, gleb kl piers 67, szer miednicy 46, wyd 3965 kg ml,169kg tl 4,27%,132kg b 3.33%, cele:, odtw pop do 1000szt, utrzym zm gen, typ uz miesno-mleczny, wys w krzyzu sa130,s140, masc czerw do ciemnoczerw,ciemne nozdrza,racice, od s min 600p nasien, z tego min 200 rezerw cele progr ochr zas gen owiec:, wzr i utrzym pop chron, odtw i stabil wzorca ras m in przez wybor do progr owiec kt przodk od 2 pok nal do tej samej rasy, zach istniej zm gen
owca swiniarka:,wielokier uzysk, spec zest genow war duza zm i elast dziedz cech w obr rasy-cen ukl, niska uzysk, dosk przyst do lok war , min wymogi pasz, b wys odp na chor i niekorz war bytow, mala drobna niski wzro, znaczny dymorf plci, sezonowosc rozr, duza czest wyst miotow pojed, plemn 120%, pozna dojrz plc 9-12m, gl waska,lekka,klinow, prosty profil, sa szczatk rogi,s silnie rozw spiral skrec skier na zewn, szyja sa cienka,s krotsza mocna obrosn char grzywa, nogi dl i silne , slabe umiesz, okrywa weln otwarta, luzna,rzadka,zloz z wl rdzen,przejsc,puchow, sr mc w wieku 70dn sa 8-10kg,s 9-12,12mcy sa 22-25,s 25-30,dorosl sa 25-35,s 40-50, b niska mleczn, owaca wrzosowka; przyjazna dla czlow- latwo nawiaz wiez z czl, ideal do chowu w gosp agrot; drobna,mala; lz lini pn owiec krotkoogoniastych; welna kolor gl czarna; jedna z najst w pl; skora najl ze wszystkich pod wzgl jak:cienka,lekka i mocna; wys plemn 170-185%; dosk do chowu extens ;wyk do pielegn krajobr ;umiesn slabe,mieso ciemna,niezn il tl,smak miesa kozlat sarnich, odp przyg jest b smako ;welna w czesci skl się z wl miekkich jak merynos,w cz mn ze sztywnego wlosia jak u owcy gorskiej ;skora biala wl ciemne, wlosy zwij się w b trwale loczki,skora niestrzyz nad się na kożuchy, dosk do pielegn wrzoscel progr:zach rasy; utrzym zm gen; utrzym char masci-siwej lub ciemnosiwej; dazenie by plemn matek 2 szt/miot
wyglad:cienkie nogi,mala owelniona glowa tylko do lini uszu; tryki slimakow rogi; maja ogon; czarna skora na uszac; jagnieta rodza się czarne,zacz siwiec miedz 2-3m,; niepozad plamistość; nieduze 1.5roku 40kg s,32 kg SA; wymie wyg do dojenia; strzyze się 2x/rok,wyd 3kg s,2kg sa
cechy podl syst oc:wazenie 52d,1 rok przy licenc,matka przed kazdym kryciem
progr jest realiz przez:; hod(dobrowolnie); pl zw owczarski ;inst zoot ; dzial ochr zas gen inst zoot; zakl hod owiec i koz sggw w wawie; dopl do kazdej matki szt/rok
owca olkuska:db czuje się w drobnej hod-zle znosi gosp wielkotowar; bdb mlecznosc; b wys plemn-mioty wieloracze,wczesnie dojrz plc; duze na wys cienkich nogach,sylwetka rasy mlecznej,cienka skora; ogon porosn b cienkim wlosem puch(?goly?); b ladne wymie; masc biala; 9mc waza 40kg
syst oc:wiek matki i data wykot; iczb jagniat ur,w tym zywe w miocie; liczb jagniat odchow do 56dn; mc 2,28,56dzien po ur; mc sa i s przed licenc; mc matek przed pokr; sr plemn min 2szt; progr ochr jak u wrzosowki
konie:; przodk hyracothenum, eohippus-30-40cm w klebie,cetkow,prazkow, rude; wielopalczaste; slabo rozw uzeb, zyly na bagnach; poch z am poln; red palcow do 1 zak kopytem; bagna>step; epoka lod nie objela tylko afryki-tam dalszy rozw konia; udomow 5-6tys lat temu w Eurazji; war przyst do progr klacze hucul i kn 1.musza mieć okresl gr krwi 2.musza spelniac war wpisu do ksiag
konik pl:akt pop 250szt; docel liczba klaczy 300szt; hod zach 120kl,30 og; wywodzi się od tarpan; 1949 uruchom st w popielnie; 1982 zal ostoi w zwierzyńcu; 1955 wyd rej konikow 54 kl i 11 og; 1062 wyd ks stadna; popielno1620ha ok. 40szt; zyja kolo 30lat; zrebia się w kwietniu lub polowie zimy, karmia do 16mcy; mlode og wypedzane w wieku 2lat ;do momentu uzysk liczebn pop do prow prac hodowl dop male odmiany na glowie; typ pokroj konia prym z obfitym owl; dop rozbieznosc przednich k i szablastosc tylnych; wys w kl 130-140cm; obw kl piers 165cm; obw nadp sa16.5cm, s17.5cm syst sel w hod rezerw:naturalna; umiarkow sel zootech; kryt sel w hod stajennej; exterier i rozw fiz; wyn prob uzysk; wyn uz rozplod-klacz nie może być jalowa dluzej niż 2 lata
rodz prob uzytk:proba polowa wstepna; p p zaprzegowa; p p wierzch
hucul:; akt pop 210szt; docel licz kl 300szt; uzytk gl juczne; wytw na ter bukowiny i Karpat; 1603 pierwsza wzmian; ceniony za zywotn sile i odporn; rasa gorska; lagodne intelig- hipoter; masc gl gniade,mysza, srokate rzdziej kare lub bulane ;pozadana prega,nie odmiany; wys w kl sa 132-143c ;obw kl s 135-145cm; nadp s 17-20,sa 16-19
selekcja:anal rodow-poch potw bad krwi; exterier,rozw fiz,oc char; oc wart uzytk
malopolak:;docel licz kl 400szt; wplyw oo i xx ;na ter malopolski- angloarab polkrwi xo; uzytk wszechstr; krzyzow ze slazakami żeby zw kaliber-zrebaki na rzez; najstarsza rasa koni szlach w pl ;odp na choroby, db wyk paszy, niewybrednosc, dlogowiecznosc o plemnosc;poznodojrz-krycie 3lat; typ wierzch 155-175; sucha konst,dl linie, harmonijna bud,uroda, gl szlach zbliz do oo, dl szyja,klab zarysowany, krotki mocny grzbiet db zwiaz; selekcja:;opis źrebaka; oc koni 3-5lat; s test 100dn,sa oc cech macierz; oc uz wlasnej proby dzieln; na podst potomstwa
slaski:; doc licz kl 400szt; uzytk zaprzeg-obecnie wydelikacenie; 155-180; masc gniada,skgn,kar; duza sila poc,duzy wykrok; klas kon typu karecianego
Bioroznorodn; w przyr ozyw otacz nas ;w sferze genow:pom gat,ekosyst,krajobr;dot biorozn biolog zw,roslin w roznym srod; cecha przedst zroznmiedzy taksonami i w ich obrebie; osobliwosc natury; uzyt dla czlow w wielu plaszcz ze wzgl ekonom,rekreac,kultur, ekolog; wazna funkcja regulac w biosferze,dzieki niej czl uzysk mat niezb do egzyst
im wieksza roznor form zycia tym wieksze mozliw; znacz dla rekreacji (roznor krajobr); wiele gat pozyt w sadown,ogrodn; war przetrw ekosyst ;zr ludzkiej satysfakcji; krajobr swiadcza i stan o bioroznor kultur; powst systemat
konwencja o roznorodn biolog-gl zad obowiazek ochr przyr wraz z jej srod ze szczeg zwr uwagi na ochr przed zagl wytw przez czl ras zw i rosl gosp; wytw 4-5tys ras zw gosp
Pszczoły. Rodzimą rasą pszczół jest pszczoła środkowoeuropejska, występująca pierwotnie w całym kraju, z wyjątkiem Pogórza. Napływ pszczół z importu w ciągu ostatnich 40 lat spowodował wymieszanie pszczół i wypieranie ras miejscowych, dających mniej miodu, ale odznaczających się wybitnymi walorami zimotrwałości, odpornością na niekorzystne warunki środowiskowe oraz bardzo dobrym wykorzystaniem różnorodnych pożytków. Pszczoły środkowoeuropejskie doskonale dostosowują rozwój wiosenny do zmiennej pogody, są odporne na niekorzystne warunki długiej zimowli i chłodnego przedwiośnia oraz przystosowane do lotów nawet w dni pochmurne i przy niskich temperaturach. Są one bardzo przydatne do krzyżowania towarowego, poprawiając u mieszańców żywotność i elastyczność środowiskową. Ochroną objęte są cztery linie tej rasy pszczół. Dwie z nich, pszczoła Kampinoska i Augustowska, zostały zachowane w swojej pierwotnej formie w rejonach ich naturalnego występowania (Puszcza Kampinoska i Augustowska), a dwie następne, Północna i Asta, zostały udoskonalone, przy zachowaniu najcenniejszych cech pszczół rodzimych.